Tiexi Qu (2003)

Nogal verrassend nieuwtje: Tiger Releases/filmfreak brengt alledrie de delen op DVD uit. 23 november uit.

Een documentaire die het echte China filmt. Je ziet het dagelijkse leven van arbeiders die al lang weten dat hun fabriek gaat sluiten en die een totale berusting hebben in hun lot. De documentaire geeft op een mooie wijze de omgansvormen op de werkvloer weer, de chinese mentaliteit en in welke omgeving er gewerkt wordt. De combinatie van dit soort factoren maakt deze documentaire het aanzien waard. Enig minpunt is dat het af en toe wel wat langdradig kan worden omdat je af en toe alleen maar zit te kijken naar werkzaamheden van een fabrieksarbeider. Dit zorgt er echter wel voor dat je de dialogen die daarna volgen beter snapt. Waar ik echt verbaast naar zat te kijken is de reactie van de chinesen op het moment dat één van de collega´s is verdonken. Ze blijven gewoon lachen. Hoe zo collegiaal?

Bij Tie Xi Qu: West of the Tracks - Part 2: Remnants (2003):

Hetzelfde recept als bij deel 1 alleen wordt er nu geen groep arbeiders in een fabriek gevolgt maar een groep jongeren en bij behorende kennissenkring en familie in hun vrije tijd. De film begint op het moment dat de situatie nog het meest lijkt op de oude situatie; toen er nog genoeg werk en dus welvaart was. De jeugd houdt zich bezig met valentijnsdag e.d. Langzamerhand begint het vertrouwde werledje af te breken want de totale wijk gaat tegen de vlakte. De camera legt de gevoelens van de mensen op een oprechte manier weer en je leeft mee met de gezinnen die strijden tegen het onrecht. Hoe inventief mensen zijn blijkt maar weer eens. Geen gemakkelijke docu overigens. De boodschap wordt vooral overgebracht door beelden van de woonomgeving en de open dialogen die worden gevoerd.

Bij Tie Xi Qu: West of the Tracks - Part 3: Rails (2003):

Na 7 uur documentaire over de fabrieken en de woningen is het nu het spoorpersoneel dat gevolgd wordt. Verschil met de andere delen is dat er minder de nadruk op het verval van het industriegebied wordt gelegd al spreken de beelden vanaf de trein boekdelen. Nadeel van dit deel is dat we de mentaliteit van de Chinezen nu kennen en dat er weinig verrassing in zit. Hartverscheurend is het verhaal van een alleenstaande vader met zoon in armoede. Dat is eigenlijk de enige reden om dit laatste deel nog te aanschouwen.

Zondag 31 oktober, 12.00 - Marathon-voorstelling

fascinerende setting, en blijft dan ook wel boeiend, maar dit had ook in een uur verteld kunnen worden. opvallend lelijk camerawerk ook...

O ,deze heb ik ook al enkele jaren liggen. Altijd benieuwd naar geweest, maar iets dat ik eigenlijk liever op een filmfestival gezien had.

Heb hem ook al een tijd in de kast staan

West of the Tracks werd een steeds zwaardere zit. Heel ongestructureerde docu die zijn lange lengte niet ten gelde maakt wat mij betreft. Het camerawerk en de edditing zijn continue erg zwak. Vooral in het eerste deel zit ook heel veel herhaling waarbij er ook opvallend vaak in de douches word gefilmd (waar de naakte mannen dan wel weer gecencureerd worden overigens, maakt het nog dubbelzinniger wat mij betreft...).

De setting is wel heel interessant. En dit is voor het eerst dat ik met eigen ogen heb vast kunnen stellen wat een smerige mensen die (arme) Chinesen zijn; er word continu gerocheld en in het wilde weg gesnoten (het ergst in deel 3)... misschien dat ze daarom zoveel douchen...

Als er beter over nagedacht was, dan had hier een erg mooie 2 of 3 uur durende docu van gemaakt kunnen worden. De lengte is echt niet nodig om het hele verhaal te vertellen (dit wordt overigens toch niet verteld want de "focus" is structureel op de aller armste in koude krotten wonende mensen...) Vond het allemaal een beetje zonde van mijn tijd... hoewel de ervaring toch wel interessant was, maar de manier waarop dit is gemaakt was een constante bron van ergernis.

Aangezien IMDb en Wikipedia dit als 1 lange documentaire aanmerken, hebben wij besloten dit hier ook alsnog te doen.

Deel één.

"Jaja, nu heb ik het wel weer gezien." Zelden was deze zin zo erg van toepassing. Deze documentaire schuwt namelijk niet om alles tot vermoeiens toe in beeld te brengen. En daar wordt door regisseur Bing Wang flink de tijd voor genomen. Dit eerste deel van een drieluik (in totaal negen uur) over de aftakeling van China's grootindustrie neemt namelijk maar liefst vier uur in beslag. En in die vier uur gebeurt er gek genoeg niet eens heel veel.

Bing Wang heeft veel binnen handbereik om er een prachtige docu van te maken: een ingrijpende verschuiving van socialistische productie naar totale modernisering; een groot scala aan arbeiders dat cultureel gezien mijlenver van ons af lijkt te staan; en reusachtige fabrieken, de een nog meer verpauperd dan de ander. Deze elementen zouden samen genoeg moeten bieden. De radicale overgang (of: ondergang) van een economie en het effect daarvan op het plebs, ja, daar heb ik wel oren naar.

Helaas slaagt hij er niet in om het geheel tot een boeiend geheel samen te smeden. Twee factoren gooien nogal roet in het eten. Allereerst is daar - surprise!, surprise! - de lengte. Als je 240 minuten de tijd hebt om een socio-economische breuk aan te duiden, is het toch heus mogelijk om veel informatie op de kijker af te vuren. Dat is hier niet het geval. We zien vooral de werkzaamheden van de arbeiders en hun onverschillige oponthoud in de kantine. Voor veel arbeiders is geen werk meer voorhanden, dus verdoen ze hun tijd met douchen, potjes mahjong en rochelen op de vloer. Kortom, alles blijft nogal aan de oppervlakte steken. We zien slechts één perspectief (de arbeider in nood) en dat is niet eens zo bijster interessant. Op een enkeling na zijn het nogal simpele zielen die vooral gelaten hun lot ondergaan. Voor een uurtje zou dat zeker interessant kunnen zijn, maar niet voor vier.

Ik hou van grauwe blikken op de zelfkant van de samenleving. De troosteloze arbeiders met hun door nicotine en lood verkankerde lijf begeven zich in smerige werkplaatsen. Diep onder de grond, geen licht nabij. Het deed me denken aan de Roemeense metro-schoffies in Children Underground en de daklozen van New York in Dark Days. Het verschil met die twee sterke docu's is echter dat Bing Wang er op stilistisch vlak nogal een potje van maakt. Zijn uiterst goedkope digitale camera raakt geregeld out of focus. Bovendien schokken zijn tracking shots als een gek. En tot slot lijkt het erop dat hij geen geld had voor een fatsoenlijk montageprogramma. De shots gaan veel te lang door, vaak zonder enige functie.

Kortom, het had een aardige docu kunnen zijn. Zolang Bing Wang maar had gekozen voor een betere camera, een fatsoenlijke editor en een wat breder perspectief op de sores in het Tiexi-district. Nu werd ik er vooral roestig van.

(Kanttekening: ik realiseer dondersgoed dat dit slechts het eerste deel was. Het zou dus kunnen dat ik de helft van mijn kritiek kan schrappen na de resterende vijf uur. Ik vrees echter het ergste.)

Hoge verwachtingen maar ik moet naar het eerste deel Rust ook lichtelijk concluderen dat het erg 'amateuristische' overkomt. Hou mijn hart vast voor Remnants (176 Minutes) en Rails (135 Minutes).

Na jaren (een jaar of 10, 11 schat ik) in de kast te hebben gelegen ineens in een opwelling hieraan begonnen. Zit nu halverwege het eerste deel.

9 maanden later en ik ben geneigd om omhoog te gaan. Een film die over 100 jaar nog bestudeert zal worden. Niet vanwege techniek ofzo, maar omdat Bing de kern weet te vangen van een enorme verandering in de Chinese maatschappij waarvan toen hij het filmde nog maar een beperkte hoeveelheid van de impact duidelijk was en waarvan nog steeds niet alles is te overzien. Ik ken nauwelijks films die zo extreem de vinger aan de pols van de tijd hebben. Is de extreme lengte daarvoor nodig: Ja. Je kunt ook pratende hoofden in anderhalf uur over de verandering laten praten. Maar hier ben je erbij en krijgt het een vorm die veel dieper gaat en veel abstracter wordt. Juist wordt doordat die uitleg er veel minder is. Door de extreme lengte en het onbewerkte voelt het meer waar.

Een waardevolle tijdscapsule, maar meer als document dan om als film van te genieten, wat mij betreft. Maar mij persoonlijk een te lange zit. Of zoals een ICM user zei: This movie is so slow, it makes Satantango seem like Crank.

Niemand hier die zal ontkennen dat China al een tijdje naarstig poogt om via soft power globaal z'n invloed te versterken (i.e. propaganda), maar wat met het Westen dat maar al te graag dit soort films naar voren schuift (en zelfs financieel aanmoedigt)? Je kan dan zeggen dat het een balans probeert te herstellen, maar da's toch ook een beetje te naïef.

En ja, poverty en misery porn zjin een aardig omvangrijke niches binnen het cinefiele wereldje, ook dat klopt wel, maar China heeft ook andere type arthouse films waar niemand hier naar kraait.

Wat je in deze docu te zien krijgt zal best realiteit zijn, ook daar twijfel ik niet aan, maar het is een eenzijdig beeld van China waar je hier nog steeds eindeloos mee confronteerd wordt, terwijl "de Chinese realiteit" toch een stuk complexer is. En ja, ook al toen deze film geschoten werd. Gezond kan je het toch niet noemen.

Wat de docu zelf betreft, extreem lang en vond de segmenten met de mensen érg vervelend. De ritjes door de stad en het gelanterfanter tussen en binnen de industriële setting daarentegen wel erg cool. Maar nee, dat hoefde geen 9 uur te duren.