Der Sieg des Glaubens (1933)

Inhoudelijk geen hoogstandje, maar als tijdsdocument zeer waardevol.

"waardevol" hoezo dan???

Omdat het misschien een goed tijdsbeeld geeft ... ? Historisch belang?

Interessant om deze beelden uit 1933 al weer te zien. Ben altijd wel geïnteresseerd in historische beelden. Op een gegeven moment werd het wel een beetje langdradig. Nu kijk je natuurlijk heel anders tegen de beelden aan dan in de jaren 30.

Een jaar nadat Leni Riefenstahl debuteerde met de speelfilm Der Blauen Engels maakte ze haar eerste propaganda film voor Hitler. Der Sieg des Glaubens draait om een partijbijeenkomst van de NSDAP in 1933, waarvoor Riefenstahl vrijwel geen voorbereidingen kon treffen. Dit had gevolgen voor de technische kant van de documentaire, maar wellicht belangrijker was de gevoelige materie en de zogenaamde bezoedeling die het werd voor de Nazi's. De toenmalige Stabschef van de SA, Ernst Röhm, werd een jaar later vermoord door Hitler tijdens de Nacht van de Lange Messen. Hiermee ruimde Hitler iemand uit de weg die hij zag als concurrentie, waardoor de documentaire koste wat kost ook ruimbaan moest maken. Triumph des Willens werd hierna gemaakt ter vervanging, en gezien kan worden als een soort van remake; vele visuele ideeën en grote delen van de muziek werden opnieuw gebruikt. Vele tientallen jaren later werd echter toch een kopie teruggevonden van Sieg des Glaubens.

Der Sieg des Glaubens is, zoals eerder vermeld, op technisch vlak lang niet zo interessant als later werk. De werkelijk adembenemende cinematografie is hier nauwelijks terug te vinden en blijft vooral overeind door een nog degelijk tijdsdocument te zijn. Vooral dankzij de beelden van de vermoorde SA leider en een niet te vergeten moment waarin iemand van de Hiterjugend de hoed van Hitler per ongeluk van zijn hoofd stoot. Maar de heerlijke, overduidelijk door Wagner geïnspireerde, muziek van Herbert Windt mag ook niet onvermeld blijven.

Ietwat saai, maar net als Triumph des Willens ook fascinerend. Beangstigende beelden van het opkomende kwaad. Nog niet zo verfijnd als genoemde film op technisch gebied, maar in alle opzichten een voorloper van die film. Interessant tijdsdocument, maar ook wat stoffig. 3 sterren.

Achteraf een soort van voorstudie op Triumph des Willens. Ik lees hierboven dat Riefenstahl nauwelijks voorbereidingstijd had, dat is te zien. Genoeg sporen van haar stijl, maar het staat toch wel een eind af van wat ze in die film deed.

2.5*

Meteen maar even gekeken met Tag der Freiheit. Beide films staan toch op een dvd en samen duurt het nog geen vijf kwartier. Echt boeiend vond ik het niet. Ik kan daarbij erg kort door de bocht gaan en zeggen dat het voelt alsof je filmpjes aan het bekijken bent van een feestje waar je zelf niet bij was, maar zo voelt het eigenlijk wel een beetje. Natuurlijk is het indrukwekkend als je daar tussen 100.000 man staat, maar ik heb ook wel eens tussen tienduizenden naar Iron Maiden staan kijken. Persoonlijk hoopte ik vooral op militaire parades, maar daar zie je echt snippers van. Soms wordt er met artillerie gevuurd, maar de hoofdmoot bestaat uit massa's (marcherende of scanderende) mensen en de belangrijkste nazi's. Wie vaak WO2-documentaires heeft gezien, ziet eigenlijk niets nieuws. Het beste hebben ze er namelijk wel voor gebruikt. Historisch gezien zijn dit belangrijke documenten, maar je dit om andere redenen wilt zien, zal het slaapverwekkend zijn.

Je zou het een voorstudie kunnen noemen van 'Triumph des Willens', dat uit 1935 stamt. De structuur, opzet, montage zijn al het zelfde. Maar deze film mist nog de bijzondere kadrering en cameraperspectief waarmee Leni Riefenstahl beroemd is geworden. Deze film, waarvan slechts één kopie behouden bleef is veel rommeliger, de overgangen zijn minder mooi en het geluid laat te wensen over.

Maar inhoudelijk is de film zeer interessant met de prominente rol van Ernst Röhm (steeds naast Hitler) en de SA, terwijl Himmler en de SS onopvallend in beeld komen. Een jaar later werden de rollen omgedraaid en was Röhm dood. Ook aardig om te zien zijn het muizenbekkie van Goebbels, Hess in SS-uniform (vreemd want hij was leider van de partij en geen SS man), de 'spuuglok' van Hitler, die steeds over z'n ogen viel. Opvallend ook de inhoudelijk weinig voorstellende redevoeringen van Hitler. Maar gek genoeg weet deze film als propagandafilm toch te overtuigen.

Massaal paraderend vertoon, een idolaat en volgzaam enthousiasme onder de bevolking, een

opzwepende toespraak van Hitler naar de Hitlerjugend, het is griezelig om naar te kijken als

we weten waar het naartoe heeft geleid. Die massale eensgezindheid is mij sowieso een

gruwel, het individu gesmoord in het akelige geheel. Riefenstahl heeft alles vakkundig in beeld

gebracht, in deze eerst van haar nazi-propaganda films.