A Foreign Affair (1948)

Ik wilde laatst bij de bieb Double Indemnity lenen, maar deze was niet los verkrijgbaar, slechts in een Billy Wilder verzamelbox. A Foreign Affair maakte onderdeel uit van de verzameling en ik heb deze op een avond zonder al teveel verwachtingen opgezet. Ik moet zeggen dat ik zeer aangenaam verrast was. Twee acteerprestaties om je vingers bij af te likken - Jean Arthur en Marlene Dietrich zijn werkelijk fenomenaal. Verder veel gevatte dialogen, komische verwikkelingen en een verhaal met een boodschap over hoe de grenzen tussen goed en kwaad kunnen vervagen wanneer mensen in overlevingsmodus gedwongen worden. Daarnaast is de film middels de indrukwekkende beelden van een Berlijn in duigen een belangrijk tijdsdocument.

Al met al een onmisbare titel uit Wilder's oeuvre.

Twee hoogtepunten:

De scene waarin Dietrich het nummer Black market zingt is ronduit betoverend, deze scene alleen al maakt de film the price of admission waard.

De filibustering scene in het archief, daarin zie je echt de hand van de meester.

Een vlotte Hollywood komedie gefilmd tussen het nog redelijk verse puin van WO II in Berlijn. Dan moet je als kijker gewoon effe de knop omdraaien. Het helpt dan misschien dat de film gemaakt is door Billy Wilder en met Marlene Dietrich, emigrés. De bij momenten cynische humor is soms geslaagd, soms minder geslaagd. Het heeft er ook mee te maken dat er over de film en de context wat mij betreft een onwezenlijke sfeer hangt. Behalve het puin is de stad op dat moment bezet door militairen en nog ingedeeld in vier zones onder gezag van de Britse, Amerikaanse, Franse en Russische troepen, wat terzijde aan bod komt.

Het scenario heeft lof gekregen (oscargenomineerd maar niet gewonnen) en het zit inderdaad niet slecht in mekaar. Alleen neemt het allemaal wel z’n tijd. Bijna 2 uur is me echt wel te lang voor wat het eindelijk is, de spookachtige ruïnes ten spijt. Het helpt ook niet dat ik geen van de personage echt kon pruimen. Marlene Dietrich doet waar ze goed in is, op haar diva manier natuurlijk. John Lund is ok zonder meer en het personage van Jean Arthur is redelijk onuitstaanbaar.

Zeer geslaagd vond ik de regie en dan vooral ook de b & w fotografie. Dat laatste had zomaar geschikt kunnen zijn voor een film noir.

Wie zich in speelfilms graag vergaapt aan Duits puin van WO II - op het eind van de forties was het toch ook alweer opgeruimd - kan ik nog enkele goeie titels van diverse makelij aanraden: Germania Anno Zero (1948) , Berlin Express (1948), Die Mörder Sind unter Uns (1946) .

Belgische soldaten worden naar Roemenië gestuurd in het kader van de Navo operatie om de grens te bewaken. Ik heb meteen een mail naar onze Minister van Defensie gestuurd met de suggestie om A foreign affair aan elke soldaat te laten zien. Kwestie om te beseffen hoe groot het gevaar is dat cynisme en opportunisme om de hoek loeren om nietsvermoedende militairen in te palmen. De situatie bij AFA is wel iets anders dan heden te dage. Oorlog was daar voorbij en de nobele daad was een heropbouw onder vredestroepen. Nu is de oorlog in volle gang en moet men de vrede bewaken onder een dreiging van escalatie. Maar toch. Van Wo II naar 2022 is maar een kleine stap. Toen waren er kunstenaars als Wilder (maar ook Lubitch en Chaplin oa) die een populair medium gebruikten om geen al te fraaie spiegel van de nobele mens voor te houden. Wilder was een kei in het uitbeelden van hypocrisie en manipulatie door alledaagse mensen met een goed hart. Wilder maakt met onze helden in AFA zijn favoriete tegenstelling tussen cynisme (Lund en Dietrich) en naïviteit (Arthur). Zo ontstaat de comedy, al is het soms groen lachten want je beseft dat alle goede bedoelingen door een scala aan verleidingen (de lijst der duivelse lekkernijen is lang maar kort samengevat kan je de Grote Drie noemen : drank, vrouwen en geld) in het ijle zweven. Het blijft echter te veel in de slipstream van romantische comedy hangen om echt onder mijn huid te kruipen. De verbazende luchtigheid dat Wilder ons serveert, is zowel vloek als een zegen. Wilder wist verdomd goed dat als je op het einde 'it's just entertainment' roept dat alles is vergeven (iets dat Capra niet deed bv). Daarom voor mij ligt AFA net onder de meesterwerken van Wilder maar desalniettemin een heerlijke comedy waarin het lachen met instituties en politiek gekronkel een aangenaam tegengif vormt tegen alle harde realiteit. Ook daarom was mijn suggestie aan Het Ministerie van Defensie bedoeld.

Een vrolijke film over een driehoeksverhouding gemonteerd in de puinhopen van naoorlogs Berlijn. Voorzover ik heb kunnen checken is de film niet daadwerkelijk in Berlijn opgenomen, maar zijn wel beelden en foto's gebruikt in de montage. Dat maakt het een wat vreemde film in mijn ogen. De luchtigheid en komedie met naoorlogse puinhopen als achtergrond. Je moet er maar opkomen in 1948. De film kijkt wel lekker weg. Rekening houdend met de ouderdom kom ik tot 3.5*

Mijn to-see lijstje van Billy Wilder is al stevig aan het krimpen, maar er zitten nog steeds erg fijne films tussen zoals deze Foreign Affair. De driehoeksverhouding Tussen John Lund, Jean Arthur en Marlene Dietrich wordt erg fijn uitgewerkt. Oké, het misverstand met de foto van Dietrich op het bureau van kolonel Plummer haalt het niveau van de misverstanden die we te zien krijgen bij F.C. De Kampioenen, maar Wilder weet het bijna 2 uur erg boeiend en komisch te houden met een erg fijn script. De scènes in de nachtclub zijn heerlijk om te volgen, maar evengoed zijn de beelden van de ruïnes van Berlijn indrukwekkend om te zien.

Toch wel straf dat Wilder het in 1948 het al aandurfde om een dergelijke humoristische film te maken over Nazi-Duitsland, maar ook Marlene Dietrich die hier een rol speelt als zangeres met een nazi verleden. In ieder geval steelt Dietrich hier wel de show als een echte diva samen met Jean Arthur die een uitstekende tegenpool voor haar is. John Lund's prestatie zal ik waarschijnlijk iets sneller vergeten en Millard Mitchell had een leuke bijrol als kolonel Plummer met een reeks leuke one-liners ("That's where he married Eva Braun and that's where they killed themselves. A lot of people say it was a perfect honeymoon").

Alle ingrediënten van een Wilder film zijn aanwezig. Fijn uitgewerkt script, geslaagde humor met sterke dialogen en af en toe wat spanning. Het zit wel niet bij de absolute toppers van Wilder, maar amusant is het wel.

3.5*