xav

De film begint ijzersterk, waarbij ik het zeer weet te waarderen, dat er gekozen is voor het al oude adagium dat 'beelden' meer zeggen dan 'dialogen'. Dat menig kijker niet (meer) onder de indruk is van de keiharde afreken-cultuur van deze moderne tijd, maakt het steeds moeilijker voor filmmakers om een geloofwaardig misdaad verhaal op het doek te krijgen, zonder 'saai' of 'alledaags' te worden. Als bewonderaar van Bellucci en Cassel ben ik weer een boeiende filmervaring rijker. Zonder al te intieme scenes straalt er een enorme warmte uit van dit acteurspaar. De film toont zonder ergens extreem dik aan te zetten een delicate variatie op het thema "ieder voor zich en God kan de pot op".
Fraaie film, goed verhaal, met hier een daar een Monica om in te lijsten.

Wat technische kwaliteit betreft, kan deze 3D film niet in de schaduw staan van Avatar. Slechts enkele scenes tonen de magie van deze adembenemende techniek. Bovendien stond de ondertiteling op een wel heel foute plaats geprojecteerd, waardoor veel van de beelden te loor gaan, en ik geneigd was de film zonder vertaling te volgen. Wat ook opviel, was de armzalige vertaling van de woordgrappen en dubbele bodems, die juist in de Engelse taal dit sprookje boven het gewone sprookje uit tillen. Tel daarbij op dat Alice als personage allesbehalve 'body' krijgt in figuurlijke zin, zodat dit een heel mager sprookje wordt. Van Burton mocht meer verwacht worden. Het einde kon evenmin als een verrassing gezien worden. Enige pluspunt was de rol (dubbel - tweeling) van Matt Lucas, bekend van Little Brittain!

The American is een stille tocht, die bol staat van de geheimzinnigheid, die begint in het kille wit winterse Zweden en eindigt als een weg vliegende smetteloze vlinder in de natuur van het kleurrijke heuvelige landschap van Italië. Elke gebeurtenis, elk detail wordt vanuit het perspectief van Edward getoond. Zelfs de juistheid van zijn naam blijft duister. Noemt Jack zich Edward of noemt Edward zich Jack, en hiermee is treffend de mysterieuze wereld van de hoofdpersoon geschetst. De openingsscene is meteen goed raak, als ware het Once Upon A Time In The West zelve, die we later in een cafeetje ook daadwerkelijk op een plat scherm gerefereerd zien worden. Het mysterie van 'Harmonica" verplaatst naar het hedendaagse moderne Westen. Een zwijgzame man met een onbekend verleden. In The American heeft de beeldtaal de voorkeur boven de dialoog, waarmee oog en oor van de filmliefhebber even alert moeten zijn als de zintuigen van Jack/Edward zelf, die zich staande weet te houden in een geïsoleerd wereldje vol argwaan, omdat achter elke hoek van de straat onheil op de loer ligt. Of is ie paranoïde geworden?

Door het gekozen perspectief, alles door de ogen van Jack, krijgt het verhaal heel veel ruimte voor interpretatie en suggestie. Duistere straatjes, vermoorde prostituees, en de vermaarde naam Jack doen het ergste vermoeden. Onder de dekmantel van fotograaf voert Jack nog een laatste opdracht uit. Hoe en waarom hij onraad 'ruikt', laat zich raden, maar het verhaal zit zo sterk in elkaar dat de reden een logisch gevolg is van zijn besluit. Een besluit, dat hem naar Europa deed vertrekken, maar zijn eigen schaduw achtervolgt hem. Mr Butterfly laat zich niet vangen, vliegt van bloem naar bloem, en leeft van dag tot dag.

Aan het eind van het verhaal in het zicht van het paradijs roept een vrouwen stem nog eenmaal zijn naam ...

The American is een genot voor het oog, een fantastisch verstilde thriller, met een ijzer sterke Clooney, een geweldige sfeer, met muzikale ondersteuning van Herbert Grönemeyer, met prachtige actrices (Thekla Reuten en Violante Placido) met sfeervolle erotisch geladen fragmenten en een intelligente ontknoping.

Chloe, niet alleen een lust voor het oog, maar tevens een film, die op een geraffineerde manier meer toont dan de beelden laten zien.

Het is jammer, dat volkstammen vooral door testosteron gedreven mannetjes hun neus tegen het venster van Egoyan's artistieke werk meenden te moeten drukken en het zicht lieten vertroebelen door eigen primitieve driften. Ook bijzonder teleurstellend dat velen, die niet gehinderd werden door puberale neigingen, de laag onder het oppervlakkige bijna cliché-verhaal niet herkenden, en Chloe zelfs durfden te vergelijken met 't Franse niemandalletje Nathalie.

Dat Atom Egoyan niet de meest eenvoudige films maakt, heeft hij al menigmaal uit de doeken gedaan: The Sweet Hereafter, Exotica, Felicia's Journey, Where The Truth Lies, etc. Dat hij bovendien een regelmatig terugkerend thema over schurende familie-verbanden in zijn verhalen verweefd, is evenmin een nieuwtje.

Liefde is na verloop van tijd aan erosie onderhavig en tast het onzichtbare cement in 't familie-bouwwerk aan. Dit heeft Egoyan op een magnifieke wijze vormgegeven in zijn Chloe. Met prachtige beelden en via een uitgekiend verhaal toont hij hoe zwaar het gezinsleven op de proef wordt gesteld als het meest fundamentele element ter discussie komt te staan: vertrouwen. Chloe vliegt zo overduidelijk als een vlinder van 't ene gezinslid naar 't andere zonder zich ooit gebonden te weten, waarmee Chloe in mijn ogen geen andere bedoeling kan hebben dan de verpersoonlijking van de huidige staat van liefde tussen man en vrouw, tussen vader en zoon, en tussen moeder en zoon. Een liefde, die ooit gedeeld werd en gevoeld werd, maar nu verdwenen lijkt en man, vrouw en zoon als een drietal vreemden onder een dak plaatst vol achterdocht en afstand. Vanuit het perspectief van Catherine verbeeldt Egoyan de strijd en het verlangen om de tijd van weleer te hervinden.

Als Chloe van de aardbodem verdwijnt (waar niemand om treurt), is uiteindelijk ook de twijfel over de staat van het cement verdwenen.


Chloe stond als een fantoom tussen de Stewarts in.

Dancer In The Dark


"Greed is good" versus "Fantasy is all". Welkom in de bizarre sprookjes-wereld van Lars von Trier. Hierin is geen plaats voor subtiele penseelstreekjes, maar vet uitgesmeerde contrasterend kleurrijke beelden worden met grote kwasten over het witte filmdoek gestreken. Wie realisme in Dancer In The Dark denkt te vinden, komt van een hele koude kermis thuis; sowieso zal na afloop niemand met een hartverwarmend gevoel de bioscoop verlaten, tenzij de schoonheid van de artistieke expressie van Lars von Trier na de verwerkte emotie kan worden opgetekend.

Selma is in al haar vezels de pure onschuld zelve, een zonderling van het uitstervende naïeve soort, perfect vorm gegeven door de even eigenzinnige als excentrieke IJslandse koningin van de betoveringsmuziek, Björk. Over Björk zei Von Trier dat ze misschien niet goed kan acteren maar wel goed kan voelen. En laat dat nou net de essentie zijn van de rol van Selma. Op een bijna fluisterende liefdevolle toon beweegt Selma door dit gruwelijke sprookje. Een sprookje, dat bijna uit zijn voegen barst door de symboliek. Niets is wat het lijkt. Von Trier leeft zich volledig uit en ventileert zijn ongenoegen (is het misschien zelfs haat?) over de Amerikaanse cultuur en mentaliteit. Hij portretteert een politie-agent, buurman Bill, een representant van het gezagsapparaat, een man die de rekeningen (bills) niet meer kan betalen. Zijn liefde voor zijn vrouw betuigt hij via de creditcard, en als zijn tegoed uiteindelijk net zo leeg is als zijn bestaan, ontstaat de Judas in Von Triers nachtmerrie. Maar niet alleen Bill laat zich van zijn slechtste kant zien, ook de rechter en vanuit zijn naam (A.D. Mantle; fonetisch gelijk aan "mental") het hele Amerikaanse rechtssysteem. Ze worden allemaal flink te kakken gezet door het Deense enfant terrible. Toch schittert er hier en daar een flinterdun sprankje hoop tussen de inktzwarte bedrijven door in de persoon van Jeff, de niksnut, de overbodige werkloze, die zich onvoorwaardelijk aan Selma wenst te geven. Jeff, gespeeld door Peter Stormare, die meer bekend staat om zijn criminele rollen (o.a. in het winterse Fargo), maar nu zijn meest zachte kant toont, wijkt geen moment van haar zijde en keer op keer lijkt hij zich als een engel over zijn muze te ontfermen. Hartverscheurend in zijn ontluisterende eenvoud staan Selma en Jeff gescheiden door een ondoordringbare wand tegenover elkaar: de liefde en de waarheid in al zijn details versus het ideaal, de droomwereld, waarin geen concessies mogelijk zijn. Selma heeft zich met haar lot verzoend en zal de laatste 107 stappen zetten. Zij kon niet anders dan aan Jeff verklaren, dat zij net als Maria een zoon aan de borst wilde drukken. Hiermee krijgt de vader van Gene, het grote mysterie in het sprookje, een buitenaardse lading. Zeker als de naam Nòvy Oldrich als tapdancer met de titel van de film wordt verbonden.

Als alles is volbracht volgt op Selma's tot leven gewekte schreeuw van Munch een door de ziel snijdende afsluiting via het op een na laaste lied, Next To Last Song, waarmee het lot van De Helm van God bezegeld is.



Dancer In The Dark, voor wie meer wil zien dan beelden tonen.

Ik hoop dat ik mijn mening hier op deze plek, waar het bon ton is om Refn de hemel in te prijzen, ongezouten mag parkeren.

Drive heeft het uiterlijk, de verschijningsvorm, van een goedkope B-film. De kitscherige roze schuine letters spreken boekdelen. De wat kille afstandelijke synthesizer-klanken missen de warmte en volheid van een gedragen emotionele ondersteuning. Het verhaal zit bordenvol fouten: verhaal- en film-technisch (16 stuks). Het kleurgebruik is een kinderachtige zweem van hemelblauw met pumpkin oranje. De held bijt op een houtje, draagt achterlijke bruine handschoentjes (merk Gaspar?) en een minstens even infantiel jasje van wit satijn met een schorpioen op de rug in de kleur van een pompoen. Als er gevraagd wordt wat ie doet zegt ie: "I drive". De woorden moeten bijna met een tandenstoker tussen zijn kiezen uitgepeuterd worden. De affaire met z'n buuv, Irene, vrede zijt met haar, getuigt evenmin van een voldragen seksuele ontwikkeling. Om daar nu het predikaat "surrealisme" op te plakken, gaat mij mijlenver te ver.

De held vlucht bijna letterlijk vanuit het volle daglicht de donkere nacht in. In alle acties gedroeg ie zich onvoorwaardelijk als de grote meneer, zonder angst, zonder scrupules, zonder een moment van vertwijfeling, maar tijdens de overval op de pawnshop heb ik zelden iemand zo laf weg zien rijden. Z'n buurman in hulpeloze toestand aan z'n lot overlatend. Tja, hij zal zich wel verschuilen achter z'n "afspraak is afspraak" mentaliteit, en dan wèl Blanche verwijten dat zij de schuld heeft van het onthoofden van een gezin met een onschuldig klein jongetje en een even naieve moeder. Wat een lafaard!!!!
En dan, hoe ie met dat zoontje, Benicio (de gezegende) omgaat. Hij draagt 'm letterlijk op handen en drapeert 'm in z'n kekke jasje. Mag ik een teiltje?

Mijn broek is tot aan m'n enkels afgedaald. (zou het allemaal waar zijn?)

"I like to remember things my own way."

"Standard Gabriel is dead."

Ghost World.

Een titel, die de lading dekt, maar toch geen enkel houvast biedt.

Ik had deze film opgenomen, omdat ik gelezen had, dat zowel Buscemi als Johansson erin meespeelde, wat betekent dat de kans op een flop bijna tot nul gereduceerd is. Ik zag de begin scene en ... ik was verkocht. Maar niet alleen door de twee eerder genoemde acteurs. Het leek wel of Thora Birch me dusdanig met haar spookachtige verschijning hypnotiseerde, dat ik mijn ogen niet meer van het scherm af kon wenden.

De magisch-realistische sfeer droop van het witte doek. Een film, die op een fantastische manier zoveel meer vertelt dan het oppervlakkige verhaal doet vermoeden en juist dat is helemaal mijn "kopje thee" (al dan niet inclusief tampon) ...

Humor, aankleding, acteerwerk, verhaal, sfeer, camerawerk ... ik kan geen minpuntje opnoemen.
Nou vooruit, als ik eerlijk ben, dan had deze film van mij de volle 5 sterren gekregen als het wat minder braaf was geweest. De latente seksuele spanning in het verhaal had een heuse climax verdient: [helaas geen echte spoiler] Enid ontdoet zich van haar jurkje dat ze later in haar "yard Sale" aan de blonde vrouw voor $500,- wilde verkopen, en verliest haar maagdelijkheid in een wilde nacht met haar Seymour. Een gemiste scene, helaas.

Wachtend op een bankje stopt uiteindelijk de lege "buiten dienst" bus en voert een eenzaam meisje met keurige (platte) schoentjes en rond koffertje mee naar een onbekende bestemming ...

Tja, wie hier niet door geraakt wordt en geen beroep op de verbeelding doet, heeft geen neus voor de schoonheid van de menselijke fantasie.

Prachtig, en in het vervolg zal ik elke film, die ik toevalligerwijs tegenkom waarin Thora Birch voorkomt met dezelfde interesse bekijken als films waarin Buscemi of Johansson voorkomen.

Mijn kritiek. Zoals reeds geschreven vind ik de context van een 'lullig' sprookje de meest domme omlijsting om het 'bovennatuurlijke' te vertolken, omdat daarmee alles afgedaan kan worden als 'verzinsel', en ik (en velen met mij) ben een liefhebber van mythes. De mythe van The Green Mile huist in de persoon van John Coffey. De muis is slechts een ondergeschikt element, een symbool. John Coffey was het leven moe, HONDSMOE (verwijzing naar de rassistische rechter). Bovendien was John de gelijke van St Christoffel (lees die legende). Juist om deze legende tot levensechte proporties te kunnen opblazen had deze film een andere opzet moeten hebben.

Het begin: Totale duisternis, dan een grote huilende neger met in beide armen een onschuldig kind. Hij wordt door een woedende menigte buitenwesten geslagen. Opnieuw totale duisternis.

Het einde: Vanwege zijn angst voor het donker wordt de kap achterwege gelaten. Het vonnis voltrekt zich en ontaardt in een verblindend licht, waarin nog net te onderscheiden valt dat Paul het kettinkje om de hals van John hangt.

Verder zit er een behoorlijke miskleun in het verhaal. Paul heeft niet alles op alles gezet om de onschuld van John te bewijzen en om sympathie voor de held te winnen onder de nabestaanden van de kinderen. Zo rechtschapen als Paul wordt afgeschilderd, zo onterecht wordt deze kans niet benut!

Tot zover mijn kritische noten, en daarom verre van 5 sterren. Staat buiten kijf de immense acteerprestatie van Michael Clarke Duncan!

Ongeloofwaardig verhaal. Onderkoeld acteren. Poging tot humor, wat slechts af en toe lukt. Beeldtechnisch enkele hinderlijke tekortkomingen. Daar bovenop een verhaal zonder doel. Enige lichtpuntje was dat ene 'shot' van bovenaf van de mensenmassa met al die kaarsjes ...

The Machinist.

Allereerst zet de titel een spoor uit dat meer zegt dan menigeen zou vermoeden, en dekt de essentie van de film in optima forma. Een "Machinist" zou in gewoon Nederlands een machine-bankwerker genoemd worden, een persoon, die een machine bedient, een arbeider, die tevens het mechaniek van een machine onderhoudt. Dat Trevor Reznik dit beroep uitoefent, is uiteraard verre van toeval, want het kan en mag de kijker haast niet zijn ontgaan, dat hiermee een metafoor van het menselijk brein wordt uitgebeeld. Een brein dat in de soep loopt door een zwaar wegend schuldgevoel en getraumatiseerd verder moet.

Vervolgens is het voor een ieder duidelijk dat het verhaal wordt getoond vanuit het perspectief van de hoofdpersoon, Trevor.
Ooit vernam ik van een groot regisseur dat in de introductie van de 'betere' films, de eerste 5 tot 10 minuten, in een abstracte of symbolische vorm de kern van 't verhaal zich openbaart. In The Machinist wordt dit bijna letterlijk uit de doeken gedaan als Trevor in gehavende toestand een lijk oprolt in een vloerkleed, op z'n schouders meetorst en in de zee dumpt, waarna een zaklamp vol in z'n gelaat schijnt. De werkelijkheid als een opgerold weefsel, waarin een gruwelijke waarheid verborgen ligt, en het daglicht niet dragen kan? Veelzeggend is bovendien de afwezigheid van een 'plons' nadat het doek is afgerold!

Dat Trevor zichzelf als een graatmagere "nobody" ziet, heeft eerder een figuurlijke dan een letterlijke betekenis. Een jaar lang niet slapen, moet dan ook vanuit Trevors beleving bekeken worden, waarin niets exact is wat met de werkelijkheid overeenkomt. Trevor zou niets liever willen dan dat mensen hem niet opmerken, zodat hij ongemerkt kan verdwijnen uit dit aardse bestaan. Hij is verscheurd door een trauma, dat zo diep in z'n ziel snijdt, dat de twijfel over uit het leven stappen of vluchten naar een onbekende bestemming zijn geest in alle uithoeken bezighoudt. Zijn nachtelijke omzwervingen brengen hem niet toevallig naar de luchthaven.
Dat zijn zelfbeeld niet overeenkomt met de werkelijkheid toont de scene met de foto bij zijn geliefde ('prostituee').

Net als in Spider is de hermetisch gesloten verborgen geschiedenis niet bestand tegen het opdringende besef van de werkelijkheid.

De interne reis, die de kijker met Trevor maakt (als in een 'spookhuis op de kermis' - route 666) biedt onderweg voldoende ruimte voor een scala aan interpretaties over de 'onzichtbare werkelijke gebeurtenissen', die zich in het geheugen van Trevor hebben genesteld, maar de ontkoping komt als een slag met een mokerhamer en slaat alle interpretatie-mogelijkheden aan diggelen.


Deze film had naar mijn smaak een meer open einde verdiend.



Desalniettemin is The Machinist een fantastische film, met veel gevoel voor detail in zowel verhaaltechnisch als fotografisch opzicht. De muzikale ondersteuning had hier en daar zeker beter gekund. De fenomenale inzet van Christian Bale om Trevor Reznik zo uit de doeken te doen, is bijna buitenaards.

Het is alweer een tijdje geleden dat ik Melancholia zag in de bios, en om de een of andere reden kwam ik maar niet tot een waardering over deze film. Na een hemels begin volgt een langdradig middenstuk om verpletterend en schitterend te eindigen. Antichrist heeft in grote lijnen dezelfde opbouw, maar hield me in elke scene geboeid in een mystiek metaforisch verhaal.

Melancholia staat minstens even bol van de symboliek als Antichrist, maar mist voor mij de emotionele snaar. De aanloop naar het huwelijksfeest is hilarisch; een weg met veel hindernissen die lichtvoetig en met een glimlach genomen wordt - voor de diepere betekenis is niet al te veel fantasie nodig. Het huwelijksfeest toont de ouders van de bruid als doemscenario voor haar eigen leven, waar de toekomstdroom (foto) van de kersverse bruidegom precies weergeeft waar zij zo bang voor is: een leven zonder verrassingen, zonder spontaniteit, vol regels en verplichtingen. Het is dan ook geen wonder dat zij zichzelf verliest in het minnenspel met 'iemand' die de onschuld vertegenwoordigt.

Gaandeweg wentelt Justine zich meer en meer in haar eigen zwartgalligheid, die als een onheilsplaneet haar levenslicht verduistert.

In het alles verpletterende einde neemt zij 'de onvoorwaardelijke liefde' en 'de kinderlijke onschuld' met zich mee.

Het is een tijd geleden dat ik de verleiding om de "fast-forward knop" te gebruiken zo heb moeten onderdrukken. Zowel het script als het acteren van Mevr. Bates waren zo afschuwelijk slecht, dat ik menigmaal keihard heb moeten lachen om situaties, die een geheel andere emotie zouden moeten opwekken. Hilarisch.

Een klein sterretje voor Richard Farnsworth, die in The Straight Story de sterren van de hemel speelt, en in deze film nog enigszins geloofwaardig overkomt.

Zonde van het celluloid, dus doorspoelen zou ik adviseren.

1,0 *

Na de cursus "filmkijken voor beginners" heb ik onthouden, dat ik altijd heel erg goed moet opletten tijdens de eerste 5 à 10 minuten van een film, ook wel de opening of introductie genoemd. Een vitaal element is blijkbaar door velen aan de aandacht ontsnapt.

Wie de eerste keer, dat Jean Baptiste in beeld verschijnt, goed in 't geheugen weet te prenten, vindt het antwoord op vele raadselen ...

Het onzichtbare zichtbaar maken, is geen gemakkelijke opgave voor een filmmaker of ... schrijver (al heb ik 't boek niet gelezen). Toch sijpelt in vrijwel iedere scene de suggestie van geur dwars door het witte doek naar de neus van de toeschouwer, die spontaan de neusvleugels iets wijder zet om meer van de geheimzinnige substantie denkt op te gaan snuiven. Met kleur en muziek, maar bovenal door de manier waarop Jean Baptiste zich door 't leven beweegt, zich gedraagt, zich tussen licht en schaduw schuil houdt, krijgt het schier onverfilmbare een fenomenale zeggingskracht.

Liefde en de dood, misdadiger of verlosser? Dit verhaal bindt deze fenomenen miraculeus op elkaar, en vervormt de ware geschiedenis van Jean Baptiste tot een bizar inktzwart luguber sprookje met een waanzinnig einde, waarin dood en geboorte letterlijk samenkomen. Een fantastisch huzarenstuk, dat zijn weerga niet kent.

Een film, die magistraal in beeld en geluid is, die niet alleen een genot voor oog en oor, maar zelfs de neus weet te prikkelen, en die bovenal diep ontroert door de uitgekiende wijze waarop schoonheid en onschuld gestalten krijgen, en een film die met een uiterst effectief en bombastisch slotakkoord afsluit.

Helaas had naar mijn beleving deze film geen verteller nodig, al is de stem van John Hurt een aangename overbodigheid, maar da's dan ook 't enige minuscule minpuntje dat ik kan opwerpen.

Wie enigszins gevoelig is voor poëtische overwegingen, ziet in Laura (verwijzing naar laurierkrans en dus de kroon op Jean Baptiste's werk) de perfecte nummer dertien. Zij, die de dood vrijwillig verkiest boven een liefdeloos leven.

Helaas begint mijn mening wederom met het woord helaas. Er is structureel iets mis tussen Aranofsky en mij. Het moet aan mijzelf liggen, want deze regisseur is toch hoog geprezen, maar ... wat er bij mij niet in gaat, is de hoeveelheid aan perspectieven, waarmee hij RFAD belicht. Het verhaal wordt getoond vanuit de belevingswereld van de moeder, de zoon, de aanstaande (?) schoondochter, en in enigermate zelfs vanuit het oogpunt van de vriend van de zoon. Overdaad schaadt. Met wie moet ik meeleven? Met allen of toch vooral met die moeder? Tja, misschien is dit een nieuwe 'vertel-trend', waarbij zeer unieke en kunstzinnige beelden op het doek verschijnen, welke zeer te prijzen zijn. Ritmisch uiterst sterk, als een trein, die doordendert naar de afgrond. Nee, drie treinen, naar drie afgronden, en da's nou net te veel van het 'goede'.
Jammer, voor mij overschreeuwt Aranofsky zichzelf (alweer).

Soms lees ik meningen of verklaringen over deze film, waardoor ik ernstig ga twijfelen of het dezelfde film betreft, die ik heb gezien.

A Serious Man is een wanhopige zoektocht binnen de grenzen van wetenschap en religie om het gewone leven betekenis te geven.

Het verhaal begint met een uit de oude (kijk)doos (4:3) opgerakelde Jiddische vertelling over een Dybbuk, waarin twee kern elementen als leidraad voor de gehele film gebruikt zullen gaan worden: oorzaak en gevolg, met daaraan gekoppeld goed en kwaad.

Larry Gopnik is niet toevallig een professor in de fysica, die het met Clive aan de stok krijgt over het wel of niet begrijpen van de grondbeginselen van de quantum-mechanica, waarin de kat van Schrödinger symbool staat: is ie dood of is ie levend (Dybbuk), en om dat te bepalen (begrijpen) moet de observeerder ingrijpen in de toestand, met als gevolg dat dit ingrijpen de oorzaak wordt van de dood van de kat, zodat de werkelijk oorzaak niet te achterhalen valt ... De envelop, die Larry na het gesprek met Clive op zijn bureau vond, speelt exact, diezelfde rol. Hoe die daar beland is, kan Larry nooit bewijzen, en niet voor niets zegt de vader van Clive dan ook: "Accept the mystery". Larry wordt door dit voorval door zijn Oosterse 'vrienden' in een prachtige ethische wurggreep genomen. Clive en z'n vader chanteren hem om het cijfer te verhogen op zo'n manier dat er geen uitweg meer is voor Larry. Als hij Clive beschuldigt van omkoping, dan zal hij moeten bewijzen dat de envelop van hem afkomstig is, wat hij niet kan. Verhoogt hij het cijfer niet dan zullen Clive en zijn vader hem aanklagen wegens een valse beschuldiging tot omkoping. Clive kan de kennis over de envelop helemaal naar zijn hand zetten. Het bezit van de envelop staat symbool voor de integriteit van Larry, net zoals de doos van Schrödinger symbool staat voor de zijnstoestand van de kat. Het hele dilemma draait om de kwestie van oorzaak en gevolg.

Aan het eind van het verhaal gaat Larry overstag en zien we hem het cijfer van Clive verhogen, nadat hij kennis nam van de hoge advocaatkosten, waarmee zijn broer hem opzadelt. Meteen volgt daarop het onheilspellende telefoontje van z'n dokter over de uitslag van de longfoto's.


Het zit in ons denken (het zoeken naar verklaringen of zingeving), dat we gebeurtenissen uiteen rafelen in oorzaak en gevolg en dat we daardoor gebeurtenissen met elkaar verbinden, die waarschijnlijk helemaal niets met elkaar te maken hebben. Hoe kan het dat tegenslagen in het leven voorkomen? Wat zit erachter en waarom?

Wie het mysterie met rust kan laten, kan wellicht troost vinden in de Tora en/of net zo goed bij de woorden van Jefferson Airplane:

Als ik SM vergelijk met Amélie dan vind ik mijn beoordeling nog ruimhartig. In Amélie draait het ook allemaal om twee jonge mensen, die elkaar uiteindelijk 'vinden', maar de manier waarop is van een grote klasse. De subtiliteit, de eenheid van sfeer en verhaal, de aankleding en de vorm van een modern sprookje, de muzikale ondersteuning (zelfs in vele documentaire wordt deze muziek van Yann Tiersen nog veelvuldig gebruikt), de dialogen, de originaliteit, en de psychologische herkenbaarheid en onderbouwing (angst om zich te binden), de cinematografie en vooral ook de humor, kortom alles steekt huizenhoog boven de mislukte Indiase quizen-tocht van SM uit.

SM is onvoldoende overdreven om van Barok te kunnen spreken (zoals o.a. Freeway - Rood Kapje), en is ongeloofwaardig genoeg om geen gewone liefdesgeschiedenis te zijn. Het hangt letterlijk overal tussen in, en dat levert grote ergernis bij mij op.

Bovendien maakt de scenarist zich er wel heel goedkoop vanaf door het verhaal te ontsluiten in quiz-vorm en te eindigen met "D. It was written".

Kortom SM is een sentimentele smartlap van het ergste soort (Bollywood = boeket-reeks) niet bijster intelligent oppervlakkig vermaak en daar heb ik gelukkig geen neus voor.

Source Code is briljant in zijn eenvoud, en laat dat nou perfect in harmonie zijn met het debuut van Duncan Jones' Moon. In een bedrieglijk simpel verhaal wordt de schijn opgeworpen met science fiction te maken te hebben, maar in wezen toont deze film een magnifiek tijdsbeeld, waarin niets is wat het lijkt, waarin alle grond onder de voeten van het aardse bestaan wordt weggeslagen.
Ondanks dat de ontdekkingstocht naar de ontmaskering van de terrorist leidt, gaat het veel meer om het afpellen van de schijnwereld(en), waarin Colter Stevens zich bevindt. Laag voor laag graaft Stevens naar de waarheid achter zijn eigen geschiedenis. Zelfs de vraag wie hij is, krijgt geen eenduidig antwoord. Descartes draait zich om in zijn graf als hij zou kunnen zien hoe Duncan Jones twijfels zaait OF Stevens nog wel IS.
Heen en weer geslingerd tussen een trein en een verstikkende capsule lijkt de identiteit van Stevens alle uithoeken van het menselijk spectrum te verkennen; van crimineel tot held, van anonieme geschiedenis docent, die in een monotone iedere dag routine meedendert in de massa tot een door zichzelf vogelvrij verklaarde vrijbuiter, die ieder moment naar zijn hand weet te zetten.

Maar bovenal roept Stevens allerlei filosofische vragen op over: de zin van een eeuwige terugkeer (Nietzsche), zijn en tijd (Heidegger), waarheid en leugen (Plato, Nietzsche), zijn en niet zijn (Shakespeare, Descartes, Schrödinger), het 'leed' van een ten gunste van het geluk voor velen (Locke, Hume), carpe diem en het genot van koffie (Epicurus) ...

Het hele zwaarwegende wijsgerige pakket samengebundeld in een luchtige psycho/drama/thriller/sci-fi film.


Source Code is een logische stap van Duncan Jones richting een heus meesterwerk.

Tree Of Life

"Brother. Mother. It was they that lead me to your door."


Ik heb de film eerst even laten bezinken, hier en daar wat interpretaties gelezen, de muziek gedownload en hem opnieuw beleefd. Da's de kracht van de menselijke geest: het kan beelden oproepen, zeker in combinatie met de magnifieke sfeer van een voortrefffelijke soundtrack. Kieslowski had hier ook zo'n neus voor (al is een oor beter toegerust), waarbij ik denk aan La double Vie de Véronique en componist Zbigniew Preisner (Lacrimosa).

Voor de liefhebbers is een gratis selectie te verkijgen via : muziek Tree Of Life


In den beginne was er een bijbelse tekst: Job. Een lijdende mens zoekend naar de oorzaak van zijn kwelling. Een mens, die het contact met het geheel is kwijt geraakt?


Wie spreekt tot wie? Is Jack de 'verloren zoon' wiens ziel dwaalt door de moderne wereld, waardoor hij de gedaante vertegenwoordigt van de mens in het hier en nu? Of is het Jacks geest, die zijn overleden broer tot hem laat spreken?

Jack wisselt geen woord met de vrouw met wie hij het bed deelt. Twee mensen, die geen contact (meer) met elkaar hebben, of het onzegbare niet kunnen delen? Hij laat een kaarsje branden.

Een sprong terug in de tijd, naar de jaren 50, laat zien welk een drama zich heeft afgespeeld nadat een diep treurig bericht het huis van de O'Briens binnen viel. Twee broers, die nauw met elkaar verbonden waren, werden abrupt in tijd en ruimte gescheiden. Zij die 'achterbleven', konden niet anders dan verder gaan, maar het huis zou voor altijd een leegte achterlaten.
Nog verder terug in de tijd. Vader, moeder, geboorte, drie broers. Heen en weer geslingerd tussen twee 'opvoedkundige modellen' groeit Jack als oudste zoon op. De vader hanteert het autoritaire model, dult geen tegenspraak, eist discipline, wapent zijn nazaten tegen de harde buitenwereld, als bescherming en als behoud voor wat hij liefheeft. De moeder is uit een heel ander hout gesneden en zoekt de harmonische oplossing, liefdevol, troostrijk en aanvaardend.

De symboliek van de afwezige vader bij de geboorte en de aanwezigheid bij de dood, wijst naar de centrale zwaarwegende 'waarom' vraag in de film. De vraag, die wel gesteld wordt bij het einde maar nooit bij het begin van een mensenleven. Een vraag, die men richt aan de spreekwoordelijke figuurlijke ' geestelijke vader', hij die de touwtjes in handen heeft.

Jack verkent het leven, komt in opstand, wordt zich bewust van 'goed en kwaad', verliest zijn onschuld, wat hij probeert te verbergen, maar uiteindelijk in de rivier (de stroom v/h leven?) laat meevoeren. De zoon heeft uiteindelijk de moed om het gezag van de vader in twijfel te trekken (net als Job?) en komt in opstand, wat hem en het hele gezin de toorn van de vader oplevert.

Waarom raken we kwijt wat we innig liefhebben, lijkt Jack zich af te vragen. Is het een straf van een vermeend opperwezen of is het het resultaat van dom toeval, het noodlot? Deze vraag is de aanleiding om alles vanuit een ander dan menselijke perspectief voor het voetlicht te werpen. Dat perspectief varieert van de gigantische schaal van het heelal waarin sterrenstelsel als oplichtende nevelwolkjes voorbij schieten, tot twee cellen, die zich met elkaar versmelten. Van een kwal tot een dinosaurus, die zijn laatste adem uitblaast op een strand in de verlaten avondzon. Van een rivierbedding waarop een prooi voor het oprapen ligt, maar het toeval wil dat het beest nog verder mag (toch geen honger?), tot aan een meteorietinslag, die er alsnog een alles vernietigend einde aan maakt.

Het leven is zo klein en zo kwetsbaar in het perspectief van die reusachtige kosmos, dat het 'waarom' volkomen betekenisloos in de bombast van het geheel verdwijnt. De 'waarom vraag' gaat het verstand zo ver te boven, dat woorden ontoereikend zijn, slechts beeld en geluid in al z'n abstracties kunnen enigszins laten ervaren hoe totale verwondering voelt. Alles is een constante stroom van verandering en het leven is hiervan amper een miniscuul onderdeel, onderhavig aan eenzelfde stramien.

Na een lange reis door ruimte en tijd keert Jack naar het heden, naar een wereld, die zich heeft los gewerkt van de natuur. Dolend en dwalend gaat hij langs gebouwen, die tot aan de hemel reiken, gebouwen waarin het wolkendek weerspiegelt en waarboven een zwerm vogels een wonderlijke dans opvoeren, maar waarin geen mens zich de tijd gunt om het te aanschouwen. Het is alsof hij in een levenloze woestijn op zoek is, maar geen idee heeft waarnaar, totdat hij beseft met wie hij zich het meest verbonden voelde. Een open deur leidt naar een ander (belevings)wereld, waar hij zich door zijn moeder en broertje (of zichzelf?) laat leiden. Plots bevindt de Jack van nu zich tussen een ander soort mensen op een strand, het overgangsgebied tussen water en land, daar waar het leven ontstond, een landschap dat door de eeuwen heen nauwelijks is veranderd, daar gaat hij door de knieën en verzoent zich met het verleden, waardoor hij hervindt wat hij langgeleden was kwijtgeraakt: contact met het geheel.

Jack struint langs de stromende rivier en ziet de overkant en een brug ligt uitnodigend binnen bereik.


Misschien vreemd, maar Tree Of Life deed me denken aan Der Himmel über Berlin, die mij in velerlei opzichten meer aansprak en mij geheel onverwachts diep geraakt heeft, want het aardse bestaan krijgt in dat verhaal door een merkwaardige omkering juist een fantastische en optimistische 'meerwaarde' in plaats van een alles relativerende kosmologische (esoterische en bijna cliché) beschouwing zoals in Tree Of Life.


Mooie beelden maken nog geen briljante film, zelfs niet terwijl deze gepaard gaan met een adembenemend mooie soundtrack. Tree Of Life toont een overweldigend antwoord op een niet te beantwoorden grote vraag, maar verzaakt om deze vanuit menselijke proporties in een pakkend verhaal te verpakken.

De enige reden voor mij om deze film te zien was Mickey Rourke. In de Barfly was hij fenomenaal, in elke vezel, beweging, emotie, zelfs stem en intonatie waren een niet te onderscheiden copy van de echte Bukowski.
Nu ruim twee decenia later is het met de acteur Rourke niet veel beter gegaan. Drank, de goot, knokken, drugs, steroide, botox. Aan zelf destructie geen gebrek. En dan is het uiteindelijk Aranofski, die hem uit de goot oppikt, waardoor Rourke opnieuw 'zijn eigen leven' kan vertolken. Dat gegeven alleen belooft een fantastisch ingrediënt voor een magnifieke film. Helaas. Deze film werd niet hetgeen ik ervan verwacht had en dat lag in het geheel niet aan Rourke, die de sterren uit de hemel speelt. Maar het is de beperking van Aranofski om werkelijk vanuit het perspectief van de protagonist een treffende emotionele beleving over te brengen. Ik barstte dan ook in lachen uit toen, die slagers-scene opgevoerd werd. Hilarisch, terwijl het in feite diep triest was. Vlees als consumptie product werd dan weer wel in meerdere verhaal-technische lagen verwerkt. Toch bleef ik als kijker te veel op afstand en leek het een documentaire over de triestheid van de worstel-wereld, terwijl het de kern is om alles vanuit het persoonlijke drama van de Ram te verbeelden. De sfeer miste de juiste toon. De eenzaamheid van Ram kreeg alleen gestalte door het sublieme acteren van Rourke, de ondersteunende beelden en score vielen daarbij vergeleken in het water. De interne worsteling van Ram kwam niet uit de verf.