Melancholia (2011)

Films met goede dialogen zijn niet te versmaden... vandaar "Je zou kunnen zeggen".

Maar mijn argument draait om het zinnetje "Een regisseur als Bergman heeft geen planeten nodig ..(...)." Dat zegt op zichzelf helemaal niets, behalve zijn autoriteit suggereren als z.g.n. minimalist, als je het niet vergelijkt met wat Bergman wel gebruikt (schaker) en in welke context. En dan helemaal als je een film op zijn eigen merites wil beoordelen. Zo zijn veel films van Bergman vaak kort en Von Trier lang.

Voor mij, door de perfect opgebouwde psychologische spanning, duurt Melancholia niet lang, terwijl bijvoorbeeld de veel kortere Uur van de Wolf van Bergman mij begon te irriteren en dus voor mij veel langer duurde... Bergman verviel voor mij teveel in artistiek gedoe zonder voor mij opvallende functie. Maar door een gevoel van verveling kan het best zijn dat ik iets gemist heb, wat 'men' waardeerde, en ik dus blind was. Maar ik moet wel overtuigt worden. De mening vergelijken met wat ik zie...

Heb je Mulholland Drive al gezien Thomas? Daar gaan beeld en dialoog naadloos in elkaar over...

Wagner liefhebber Stephen Fry over depressie. Het weer als metafoor? Opvallend: de ouverture van Wagner is sferisch mysterieus...

Thema van Wagner is wijdlopig traag met opkomende versnellingen (violen): het brede geluid stroomt alomtegenwoordig als een atmosfeer. De surrealistische beelden van Von Trier tonen de effecten van die mysterieuze (met spanning geladen) sfeer.

Veel van wat Stephen Fry over depressie zegt is terug te vinden in Melancholia...en als je Stephen Fry's documenaire over Wagner ziet is het opvallend de extra aandacht (zie begin 17:20) die hij aan de ouverture van Tristan en Isolde besteed...zelfs het woord "depression" valt. Hij speelt "the chord" zelf even op Wagners piano.

Die "Tristanchord" begeleidt Justine als ze naar buiten gaat omdat ze door een somber gevoel overvallen wordt...en naar de hemel kijkt. (zie scéne na toespraak van haar vader en moeder).

Ik heb dan ook over een ouverture waarmee een opera begint te vergelijken met een proloog. en dat die tristanchord als thema, met reden, door Von Trier gebruikt wordt.

Uit al je voorgaande reacties blijkt jouw dogmatische houding betreffende het vrije gebruik van Wagners ouverture. Zo sluit je je af voor een nieuwe context van Wagner "Tristanchord". Von Trier maakt er stijlvol en inhoudelijk gebruik van. (Beide verhalen van Stephen Fry bevestigt dat impliciet). Alleen een halstarrige opvatting ziet zoiets als kort door de bocht...

Je verwart jouw "eindpunt" met Von Triers ondergang van de wereld.

Geen parallel? Tristan en Isolde en het bruidspaar van Von Trier consumeren hun liefdesnacht niet...
Heel treurig.

Nogmaals herkeken nu op mijn nieuwe TV wat toch wel wat prettiger kijken is dan met een magneetstreep van 30 centimeter en een te indrukwekkende bioscoop-ervaring. Ik blijf me nog steeds twee dingen afvragen: Wat is dat wat uit de lucht komt vallen wanneer Claire en Justine bessen aan het plukken zijn? En daarnaast vroeg ik me af wat de betekenis is van Justine's actie om moderne kunst te vervangen in andere illustraties?

Lees dit en dit maar eens. Je twee vragen hebben denk ik zelfs met elkaar te maken. Wat uit de lucht komt vallen is denk ik sneeuw (Bruegel's schilderij "Hunters in the snow" <-- in het begin van de film zie je het schilderij in brand staan <-- een brandend sneeuwlandschap) en ook gewoon verklaarbaar door de plotselinge klimaatverandering. Later gaat het ook keihard hagelen.

Interessant en bedankt! Ik kan de daad nu iets beter begrijpen.

De woorden "klimaatbeheersing" en "duurzaamheid" verworden tot menselijke overmoed bij de ramp die Von Trier bedacht heeft...denk alleen maar aan de man van Claire...zijn "foutenmarge".
Von Triers typisch laconieke commentaar op het milieuprobleem.



Zo geef je "milieuvervuiling" een nieuwe betekenis die interessant is .

Tja.... een blonde schoonheid, met verdacht veel Germaanse trekken, die geen probleem heeft met de ondergang van voor haar duivelse aarde, begeleidt door muziek van een antisemitische componist die Hitlers lievelingscomponist was....

Als je de associatie ("Nazi-esthetiek" is voor de goede verstaander in feite een open deur) die Von Trier zelf legde.... niet begrijpt of wil begrijpen, en jij Thomas, zelf om uitleg vroeg ...hoezo dan "te pas en te onpas?"

Was Von Triers eigen qualificatie van "Nazi-esthetiek" niet een sarcastische hint, waarbij hij zelfspottend zichzelf ook verdacht maakt, om aan te geven dat er in die cruciale scéne meer aan de hand is dan de mooie borsten van Dunst? Om aan te tonen dat doodsverlangen ook pervers erotisch kan zijn?
En dat de totale ondergang van de mensheid, een soort utieme 'entlösung', Justine niet verontrust...integendeel zelfs...haar juist verlost van die duivelse aard(e)?.

Door Justine's schoonheid en lieftalligheid heb je de neiging haar positef te zien, maar Von Trier zal Von Trier niet zijn door haar juist in een duister (melancholisch!) licht haar ware ambivalente aard te openbaren. Dat past ook helemaal in de lijn van zijn vorige film Antichrist.

(een herhalingsoefening Thomas... )

Von Trier zag zichzelf als nazi en jood tegelijk: zijn melancholische planeet vernietigt immers de totale mensheid inclussief zichzelf....ultieme entlösung....vandaar dat onhandige, als grappige bedoelde, gedoe tijdens de persconferentie in Cann. Hij deed zichzelf tekort, want de film is veel te subtiel voor politieke fratsen. Hij had het bij "Nazi-esthetiek" moeten laten....en er niet verder op in moeten gaan.

Misschien had Von Trier de volgende quote kunnen gebruiken:

"Niet werkelijk belachelijk of absurd is degene die, denkend aan zelfmoord, zich ergert en bang is onder een auto te komen of een ziekte op te lopen. Afgezien van de vraag wat meer of minder pijn doet, blijft het altijd een feit dat zelfmoord willen plegen voorkomt uit het verlangen dat de eigen dood een betekenis zal hebben en een supréme keuze zal zijn, een unieke daad. Het is dus natuurlijk dat de zelfmoordenaar de gedachte niet kan verdragen dat hij bij toeval onder een voertuig zou raken of zou creperen aan longontsteking of aan iets anders dat even dwaas en zinloos is. Opgepast dus voor kruispunten en tocht".
(Cesare Pavese "Leven als Ambacht", blz 91, 08-01-1938, Bezige Bij)

Justine hoefde geen zelfmoord te plegen...de planeet kwam voor haar op het perfecte moment. Je zou je af kunnen vragen wat Justine gedaan had als de planeet niet de aarde raakte. Grote kans dat ze terleurgesteld was....

ps: Als Hitler, in zijn laatste dagen, in zijn bunker een knop ter beschikking had om de totale aarde te vernietigen, zou hij hem ingedrukt hebben?...ik denk van wel. En Justine?

"Nobody will miss it"

Als Justine een zelfmoordenares volgens bovenstaande model van Pavese was geweest....was ze misschien net als Claire bang en wanhopig geweest...Maar ze heeft niet de behoefte iets betekenisvols achter te laten, ze lijkt die ijdelheid al lang voorbij...Ze lijkt vrede te hebben met het verdwijnen van de totale mensheid inclussief alle sporen van haar zelf...Ze hoeft dus geen suprême keuze te maken om zich waar te maken in de ogen der anderen... Voor haar is Melancholia een ideale situatie. Haar doodsverlangen lijkt niet alleen haar zelf te betreffen maar ook de totale mensheid. Von Trier maakt Justine juist ambivalent omdat Melancholia geen komeetje is die alleen haar treft...

Het citaat van Pavese zet Justine' juist voor mij in die speciale context omdat zij een uitzondering van de regel is...

Melancholia...

Dit is met recht één van de meest bijzondere films die ik ooit heb gezien. Ik moest er behoorlijk lang over nadenken of ik het nou wel of niet een mooie film vond, maar uiteindelijk ben ik positief. Ik had nog niet eerder een film van Lars von Trier gezien, maar ik ben wel bekend met de controverse rond zijn persoon en het soort films dat hij maakt. Melancholia trok me aan omdat het zich zo sterk richt op hoe twee heel verschillende personen met een levensgrote bedreiging omgaan - zonder dat er aan getwijfeld hoeft te worden of die bedreiging reëel is.

De beginscène duurt nogal lang en is wat vreemd, later vond ik de haast levende schilderijen juist heel fascinerend. Visueel ziet deze film er geweldig uit.
In deel 1 volgen we Justine, die in dat stadium nog poogt om tegen haar depressie te vechten en 'normaal' gedrag te vertonen. Het is tragisch om te zien hoe zij gedurende één dag de strijd verliest. Ze zoekt hulp bij een laffe vader, een ronduit misantropische moeder en een niet-begrijpende zus. Je ziet Justine afglijden, maar er is niets aan te doen. 'Wat had je dan verwacht?' vraagt ze aan haar man nadat hij te kennen heeft gegeven haar de dag na hun huwelijk te willen verlaten. Je weet hoe ze verder zal wegzinken in haar depressie.
Dat krijgen we dan ook te zien in deel 2. Hierin draait het meer om Claire, die aanvankelijk nog volkomen normaal gedrag vertoont maar in paniek raakt wanneer het einde der wereld dan toch echt nadert. Justine is ondertussen niet meer in staat om voor zichzelf te zorgen, maar wordt juist sterker naarmate het einde dichterbij komt. Het maakt haar echter niet tot een prettiger persoon; ze gedraagt zich tegenover haar doodsbange zus al even lelijk als haar moeder deed tegen haarzelf, toen zij bang was. En toch is Justine niet volledig verbitterd, want om haar neefje bekommert ze zich wel. Ze ondergaat alles berustend, niet klaaglijk.

Wat deze film zo interessant maakt is dat de beide zussen zo verschillen, maar dat ze geleidelijk aan steeds meer van elkaars karaktertrekken overnemen. Zowel Kirsten Dunst als Charlotte Gainsbourg acteren meer dan goed. De bijrollen zijn overigens ook goed gedaan, hoewel er aan het eind van de film ongeveer niemand meer overblijft. De film negeert de rest van de wereld volstrekt en laat alleen zien hoe Justine, Claire en haar zoontje het einde ondergaan. Het gaat niet om het eind van de wereld, deze film. Het gaat erom hoe mensen daar mee omgaan.

Al met al een fascinerende film, en ik denk dat ik 'm in de toekomst zeker nog eens ga zien om er wat meer van te begrijpen. Ik heb het idee dat er nog veel meer referenties en symbolen in zitten dan ik tot nu toe heb begrepen. De links van Hannibal hebben me daar alvast wat mee geholpen.

Voor nu vier sterren.

Ja.. dat typisch laconieke van Von Trier: het einde van de mensheid is eigenlijk maar bijzaak... de mens heeft het er helemaal zelf naar gemaakt. De mensheid denkt heel wat te zijn, maar wie zal ons uiteindelijk missen? Mooi bespreking van de film!