Voyna i Mir (1967)

Vanaf 24 mei in Nederland op DVD bij Moskwood. Wel alvast sparen want de 5-dvd box gaat 80 euro kosten.

aaneengesloten deel

Net als het boek bestaat de totale film uit vier delen, die gedurende enkele jaren zijn opgenomen. Het Russische leger figureerde in de veldslagen, waarbij degenen die de Fransen moesten spelen leerden in een ander tempo te marcheren. Het geheel stamt uit de tijd vóór computer-animatie, vandaar die prachtige massa-scènes. Ook bij het lezen vond ik het moeilijk al die Russische namen (en dan ook nog zo veel) te onthouden met hun relatie tot andere personen.

Heb zojuist gelezen dat dit veruit de duurste film aller tijden is (na verrekening van de index wel te verstaan. Nu zou de film ongeveer 1.3 miljard kosten!) En dat terwijl de figuranten enzo bijna niet of zeer weinig kregen! Een bepaalde scène zou 120.000 figuranten bevatten!!! Fjoew...

Serieuze terleurstelling. Hoewel ik de film nog niet uitgegekeken heb (heb ongeveer al 3.5 uur gezien, spaar rest voor als ik het zie zitten), is de film mijn toch zwaar tegengevallen. Hoewel er enkele spectaculaire massa-shots zijn met zeer veel figuranten, zijn er toch veel te veel negatieve zaken die het niveau sterk naar beneden halen. Zo is het acteerwerk vaak ronduit slecht en way over the top. Ook de cameravoering en montage vond ik amauteuristisch. Zo duurde het in-en uitzoomen soms echt veel te langzaam en mocht er veel meer overbodigs geknipt worden, want het tempo van de film werd ongelofelijk naar omlaag gehaald door de te langzame shots (letterlijk: 2 mensen zitten in verte aan tafel: camera doet er 30 seconden over om tafel te bereiken). Ook werd soms zeer stom een shot afgesloten: inzoomen op zwijgend gezicht, waarna camera naar omlaag gaat en troebel wordt. Veel te vaak werd bij de overgang ook gewoon over mekaar gefilmd, maar ipv dit zo'n 3 seconden te doen, bleef het beeld vaak dubbel (en dus compleet onduidelijk) voor zo'n 20 seconden. Al deze zaken (en nog meer) zorgden ervoor dat deze film mij dus sterk tegenviel. Het feit dat het ook zeer ingewikkeld was om te volgen wie wie was (alliteratie!) bemoeilijkte natuurlijk het kijkproces. Maar dat is geen verwijt aan de regisseur, want het betreft natuurlijk een boekadaptatie. 2.5*

Oscar beste buitenlandse film

Monteer je vier films achter elkaar (de minutenlange optitelingen verwijderen), breng het zo uit in het buitenland, en het verricht wonderen.

Voyna i Mir is een van die Russische filmklassiekers die iedereen van naam kent, te danken aan de Oscar en natuurlijk het boek van Tolstoj, dat nog niet zo lang geleden door een of andere nationale poll werd uitgeroepen als nr. 3 van een beste boek allertijden competitie.

Gelukkig werd deze bijna 7 uur durende queeste geen teleurstelling. Deze gelauwerde versie is groots in alles. De duizenden figuranten, de kostuums, de salons, balzalen, kerkinterieurs, veldslagen, brandende gebouwen, en camera-posities vanuit de hemel. De gekte van oorlog komt zodoende in beeld, tesamen met denkbeelden daarover door de protege's van het verhaal; denkbeelden die als dromen en orchestratie van beelden kracht worden bijgezet.

Hier en daar over de top, fragmentarisch en soms niet te volgen, maar tevens een onnavolgbaar stuk cinema dat nooit en te nimmer meer op deze manier gemaakt zal worden [cgi-tijdperk].

Ik zal eens beginnen aan het boek, wordt net als het zien van dit cinema-geschiedenis stuk wel eens tijd. Dikke 4*.

Zeer aantrekkelijk geprijsd bij BlahDVD.com, denk dat ik de box maar ga bestellen; http://www.blahdvd.com/blah/DVD_Product.aspx/---War-And...)(5-Disc)--?productid=DVD-ART326DVD-QN

Gooi die Moskwood-box onder de 50 euro en ik koop hem meteen.
Luxeus meesterwerk. Een van de visueel meest adembenemende films ooit gemaakt.

Die Moskwood box is al 49,99 bij Van Leest.

Thanx Quentin. Salaris is net binnen dus we gaan even kijken.

Ongeëvenaard stuk cinema wat qua productie neigt naar perfectie. De veldslagen worden groots in beeld gebracht met een gigantische geordende chaos van rookpluimen, kanonvuur, paarden en groepen bataljons. Het camerawerk, zwierig en dromerig, maakt het helemaal af.
Qua verhaal is het in deze film wat aan de magere kant en zoals eerder gezegd onnavolgbaar. Het boek van Tolstoy zal vast wat uitgebreider zijn, maar hier werden eigenlijk alleen de personages Natasha Rostov en Pierre Bezhukov behoorlijk uitgelicht. Interessant is wel de verhaalstem die de gedachten van iedereen ondersteunt.

Weet iemand of het deze film is dat binnenkort bij de krant zit in een 2disc edition voor €10.99? Of is het de film met Audrey Hepburn?

Welke krant?

De Morgen dacht ik.

Dus je krijgt als regisseur een gigantisch budget in de handen. Je moet een film maken van één van de meest geprezen boeken aller tijden. De speelduur wordt rond de zeven uur gelegd. Er moet een groot publiek bereikt worden. Het is kortom een enorme verantwoordelijkheid die je op je schouders krijgt. Wat doe je dan? Ik moet even denken aan het argument dat de fans van Avatar vaak geven voor het feit dat die film zo conventioneel is gefilmd en zo'n cliché verhaal heeft. Dat zou namelijk zijn omdat je met zo'n budget geen risico's kan nemen. Op zich geen onredelijk argument (al maakt het de film niet beter). Sergei Bondarchuk zet James Cameron met zijn verfilming van War and Peace enigzins voor lul. In plaats van zich af te laten schrikken door de monsterlijke taak die voor hem lag leek Bondarchuk juist geïnspireerd te raken en besloot er filmisch echt iets totaal nieuws van te maken. Zonder 3D-gimmick uiteraard.

De feiten: het budget van War and Peace is omgerekend naar de huidige waarde van dollars $700 miljoen. Ter vergelijking: de trilogie van Lord of the Rings koste in totaliteit ongeveer $300 miljoen. In principe kon het budget van War and Peace nooit terugverdient worden (en dat gebeurde ook niet, ondanks dat de hoge bezoekersaantallen). Ook qua figuranten werd er een record aan mensen verzameld. De speelduur was dus zeven uur, al werd de film vaak in óf vier delen óf twee delen vertoond. Het boek waarop het gebaseerd was behoort tot de dikste boeken en wordt geprezen om zijn complexiteit (ik heb het niet gelezen, maar ben nu zeer benieuwd).

Wat bezielde Bondarchuk echter om de film dan op deze manier te maken. Niemand had kritiek geleverd als hij de veilige route genomen had, maar in plaats daarvan koos hij voor een compleet uniek uiterlijk. Zwevende camerabewegingen, apart kleurgebruik, onconventionele montage, bijzondere kadrering. Epische films lijken qua filmtaal veel op elkaar, maar War and Peace is uniek. Ik heb werkelijk nog nooit een film als dit gezien. Ergens herken ik Parajanov, ook ergens Tarkovsky, Eisenstein is tevens aanwezig, dus het zal wel iets Russisch zijn, maar evengoed heeft Bondarchuk zijn eigen stijl. Vooral de eerste twee uur of zo viel ik van de ene verbazing in de andere. Hoe veldslagen gevisualiseerd worden is totaal anders dan we gewend zijn. Ook het drama wordt niet simpel gebracht, maar met grote filmische middelen. Een baldans heeft de energie van een scène vol geweld. Het is inhoudelijk een vrij intellectuele film, maar dit gaat nergens ten koste van het spektakel, want de veldslagen zijn enorm meeslepend. En van dergelijke meeslepende momenten kan de film ineens vervallen in een wat abstractere scène of een kalm poëtisch moment. De film duurt dan misschien enorm lang, maar ik kan je verzekeren dat het absoluut niet traag is. De lengte wordt verantwoord doordat er zoveel te zien is. Het is zelfs eerder te kort dan te lang. De unieke stijl went na een aantal uren, maar dat gaat niet ten koste van de inspiratie.

Er zijn teveel hoogtepunten om op te noemen. Barry Lyndonfans zullen het wellicht interessant vinden dat het eerste deel hier een pistoolduel bevat dat iedere uit Kubricks film wegveegt. Een dansscène in een balroom barst van de energie, evenals een korte boerendans in een warm verlichte hut. Sterfscènes krijgen iets episch. Iedere vechtscène is indrukwekkend. Een onschuldige jongen die geëxecuteerd wordt aan een paal levert een van de krachtigste poëtische momenten op. Pierre die met zijn hoge hoed en nette pak door de slagvelden loopt creëert een komisch en bijna surrealistisch effect. Dit is gewoon het ene opvallende moment na het andere. Niet alleen episch qua schaal en spektakel, maar op ieder vlak. Als rustpunt heeft Bondarchuk besloten om Lyudmila Savelyeva te casten, wiens bijzondere gezicht even alle waanzin eromheen kan doen vergeten.

Oh, het is verre van een perfecte film, maar dat kan bijna niet anders. Een regisseur die op een dergelijke schaal met beeldtaal experimenteert komt wel eens met dingen aanzetten die niet werken. De bombastische muziek die prima past bij veldslagen had hij niet moeten inzetten tijdens enkele intieme dramascènes. Het verhaal is ietwat rommelig en soms nauwelijks te volgen. En ondanks enkele ontroerende momenten had ik het gevoel dat de emotionele betrokkenheid bij de personages veel groter kon zijn als Bondarchuk net iets meer oog had gehad voor het menselijke.

Grote kritiekpunten, maar ze sneeuwen onder bij de schaamteloze ambitie die tentoongesteld is bij deze film. Iedereen zou War and Peace eigenlijk eens moeten zijn. Het is het epos om alle andere epossen tot schaamte te brengen. Ik durf het een feit te noemen dat een project als deze nooit meer van de grond gebracht zal worden.
4*

Een monumentale film, en waarschijnlijk de best mogelijke verfilming van War and Peace. Ondanks de monsterlijke speelduur voelt t echter allemaal nog steeds wat gehaast aan (met onnoemelijk veel personages die naar de achtergrond worden verwezen). Maar ja, ik heb destijds een dikke zes weken met het boek doorgebracht, dus een miezerige zeven uurtjes steekt daar wel bij af. Desalniettemin weet Bondarchuk de spirit goed te beschrijven, ook al dingt hij behoorlijk af van Tolstoy's pacifisme ten faveure van wat verplichte Soviet propaganda (Borodino ging volgens mij gewoon roemloos verloren, en het waren toch echt de Moskovieten zelf die hun eigen stad in de hens staken). De slag bij Borodino is zowat de be-all-and-end-all van spektakelscenes. Gone With the Wind, Ben-Hur, Ten Commandments, zelfs Griffith verbleekt bij wat Bondarchuk allemaal tevoorschijn haalt. Had Breznev het budget van deze film elders geinvesteerd, dan zaten we nu waarschijnlijk nog altijd in de Koude Oorlog.

Dikke 4,5* voor dit fenomenale werk.