Shanghai Express (1932)

Voor Maart staat een Nederlandse DVD-releaseaangekondigd.

Ho ho jongedame, wacht es even, heb je dan bijv. Destry Rides Again uit 1939 al eens gezien? Misschien praat je dan wel anders over mevrouw Dietrich, die m.i. toch wel één van de grootste diva's van the silver screen is.

Wist je overigens dat zij tussen de takes door in een citroen beet, waardoor haar gezichtspieren extra strak gespannen werdenn? Dat alleen al verdient toch een onschendbare status als filmgrootheid?

Ah, op die fiets. Ik maakte maar een geintje, hoor. Ik heb nu eenmaal Marlene Dietruich wel kunnen waarderen in de films die ik tot nu toe van haar zag. Maar in je bewondering voor James Stewart kan ik dan wel weer grotendeels met je mee gaan.

Shanghai Express zit in ieder geval in deze dvd-box.

Ja, bij dvdvalley.nl staat inderdaad een Marlene Dietrich Collection (12 disc), maar dat lijkt wel een collectie van losse dvd's die door dvdvalley zelf is samengesteld *). Daarbij is de box uitverkocht en is hij ook nergens te koop of zelfs nergens te vinden. Weird.

*) edit: Het staat er zelfs bij vermeld: Speciaal voor de echte fans hebben we een box samengesteld met twaalf van haar beste films. Oftewel geen officieel uitgegeven box.

Niet alleen dromen zijn bedrog, ook iedere werkelijkheid blijkt steeds weer door de mand te vallen op het gebied van geloofwaardigheid. Met zo’n minder naïef uitgangspunt in het voorhart en in het achterhoofd kan het kijken naar films als Shanghai Express met de heerlijk onderkoelde acteerprestaties van Marlène Dietrich misschien wat aantrekkelijker zijn.

In de films van Josef von Sternberg wordt steeds een zeer spannend en amusant spel gespeeld met illusies die zich op of over de subtiele grenzen van een werkelijkheid bevinden.

Was nogal lovend over deze film toe ik hem zo'n 12½ jaar geleden voor de eerste keer zag. Nu bij herziening kan ik dat toch niet bepaald zeggen. Het hele verhaaltje stelde eigenlijk helemaal niets voor. Het leek wel of deze film speciaal gemaakt is om Marlene Dietrich, die vanwege haar succes in "Der Blaue Engel" in America al een behoorlijke status verkregen had. Maar is ze nu zo'n geweldige actrice? Volgens mij toch wel een tikkeltje overschat.

Waardering; verlaagd naar 3,0*

Het is bij Shanghai Express duidelijk te zien dat Josef von Sternberg meer met de regeltjes van Hollywood moest werken. Alhoewel de liefdesrelatie duidelijk subtieler is dan die van vele Amerikaanse tijdsgenoten valt hij nooit uniek te noemen. Marlene Dietrich speelt weer geweldig maar de mythe die rond het personage is geschreven blijft in de film vooral een mythe. De sfeer van het land en de opzet van de trein vond ik overigens zeer charmant. Het hele onderdeel van het kidnappen kon me helaas maar weinig bekoren en Shanghai Express kan dan ook duidelijk niet in de schaduw staan van het veel betere Der Blaue Engel.

Dietrich in een von Sternberg film; het blijft een van de meest spectaculaire vertoningen in de filmgeschiedenis. De belichaming van 'sex' zelve, maar wat was ze toch ook goed als actrice. De film haalt t niet bij The Scarlet Empress of Morocco, maar dit is toch ook weer klassiek Hollywood op zn meest entertainend.

Lang naar deze film gezocht. De film zit niet in de "Marlene Dietrich collectie". Vreemd want het is voor mij een meesterwerk die zeker in haar verzamelbox thuis hoort. (Sorry diehards maar You tube bracht voor mij uitkomst).

Deze film wordt toch erg onderschat. Het is verdomd stijlvol geschoten. Bijna alle camera standpunten zijn met zorg gekozen en Dietrich komt hier prachitg uit het lichtspel naar voren. Als men naturel spel verwacht dan heeft men de esthetische opzet van de film niet begrepen. De personages hebben allemaal iets nadrukkelijks zonder dat ze te stereotyp zijn. Dat spel met stijl zie je terug bij David Lynch. Lynch heeft stijl tot de hoogste perfectie in Mulholland Drive weten op te voeren, maar Josef Sternberg is in 1932 al bezig met stijl en schoonheid die bewondering afdwingt.

De trein (de locomotief!) als belangrijste locatie geeft sfeer en ritme aan een groot deel van de film. De geluiden spelen daarbij ook een opvallende rol. Het eerste kwartier met de trein door de nauwe straten vol met mens en dier is fenomenaal geënsceneerd: het verschil tussen de soorten culturen komt perfect uit de verf. Die locomotief is ook terug te vinden in "The Devil is a Woman". Filmisch is zo'n oud vervoermiddel een ''lustobject' het is één en al dynamiek. Een passend metafoor ook voor de gang van de tijd...

Ondanks de relatieve eenvoud van het verhaal zijn de personages interessant en blijven de dialogen tot het eind boeien. En Dietrich heb ik nog nooit zo mooi onderkoeld, laconiek, erotisch, kortom superieur suggestief, gezien. Sternberg geeft haar een mythisch proportie: hoe ze op het eind in vaag licht met een sigaret in de camera kijkt is van ongekende schoonheid. Het spel dat ze speelt met afstandelijkheid en erotische aantrekkelijkheid lijkt in haar verfijndheid een uitsterfend fenomeen. Kleine bewegingen in haar gelaat komen prachtig uit de schaduw.

De andere personages schieten niet tekort maar kunnen in Dietrichs nabijheid alleen maar een bijrol zijn. Dietrich verstaat de kunst een eenvoudig motief een intrigerende lading te geven en Sternberg heeft dat meesterlijk uitgebuit.