Angst (1983)

Wat te zeggen over deze film, ik kan het eigenlijk niet mooier omschrijven dan de beoordelaar van cinema.nl:

''Opmerkelijk psycho-drama met Leder als een sadistische moordenaar die zonder aanwijsbare redenen een heel gezin uitmoordt. De film is een opvallend afstandelijk, documentair verslag van de moordpartij, zo sober en onderkoeld dat, hoe gruwelijk de getoonde feiten ook zijn, je als toeschouwer amper emotioneel betrokken raakt. Filmisch uitermate interessant en thematisch bijzonder controversieel.''

Dit is trouwens een samenwerking tussen Gerald Kargl en Zbigniew Rybczynski, de Chris Cunningham van de jaren '80. Als iemand zijn experimentele film The Fourth Dimension uit 1988 -op welke filmdrager dan ook- ergens heeft liggen, graag contact met mij opnemen!

Veel mensen die struikelen over het (flinter)dunne verhaaltje, zie ik. Begrijpelijk is het wel. Toch schaar ik me bij bovenstaande quote van cinema.nl: "sober en onderkoeld, en als kijker raak je emotioneel amper betrokken". Er gebeurt weinig, en het 'sadistische spel' in het huis is over voordat je erg in hebt. We zijn amper halverwege als dit gegeven reeds achter de rug is. In een soort van 'real time' techniek is de day after de leidraad voor de bezonnen actie om de perfectere moord uit te gaan voeren. De voorbereiding bevat meer tijd dan de daadwerkelijke uitvoering, die altijd maar als imperfect uitpakt.

'Dun' is het verhaal zeker niet, wel voor degenen die daadwerkelijk een urenlange marteling verwachten of een overduidelijke beweegreden die door een haast onoverzichtelijke monoloog te kennis wordt gegeven. De monoloog komt ook puur voort uit de politie-verhoren en rechtbankverslagen van een tweetal 'real life' serial killers. Als men meer verwacht, wordt het fantasy als het ware. De monoloog is overigens uitermate fascinerend.

Ik kan natuurlijk ook als de voorgangers gaan uitweiden over de fantastische cameravoeringen, maar laat ik het eens over een andere boeg gooien.

Waarom dit geen meesterwerk is volgens mijn opinie? De overdaad aan humor. Ten eerste door de personages. Ik schoot al in de lach door de jaren '80 meiden-look in het tankstation-cafeetje, incl. de inzoom op de imperfecte bloedrode lippenstift. Maar al helemaal de uitstraling van de slachtoffers in het afgelegen huis. De broer (met foute snor) in z'n rolstoel, en de volgepoederde moeder des huizes (die verdacht veel leek op een man). En dan, als tweede en tenslotte, de tekkel. Als een soort van side-kick weet deze de lachers op de hand te krijgen.

Ook de humor zorgde voor de reeds genoemde 'emotionele onbetrokkenheid', maar dan in negatieve zin. De gruwelijkheden krijgen dan een andere dimensie, terwijl dat juist niet de bedoeling geweest is van de film. Een oubollige zweem ligt over de film.

Desalniettemin een feest voor het oog en het oor. Maar zeker niet 'everyone's cup of tea'. En duizendmaal beter dan Buttgereit's Schramm.

De dvd is trouwens een ingekorte versie. Wees niet getreurd, de originele versie bevat de overbodige 'intro' waar we te zien krijgen hoe onze hoofdrolspeler in het gevang kwam. Wellicht alleen interessant voor de gore-liefhebbers, maar de psychologische aspecten komen gewoon aan bod in de monoloog.

Interessante recensie Mug

Ik kan me helemaal in je verhaal vinden alleen ben ik het niet eens met je aangaande de tekkel, ik vond dit hondje juist heel tekenend voor de 'emotionele onbetrokkenheid'. Zo maakt dit trouwe hondje zich geen moment druk om zijn net overleden baasje en doodleuk stapt hij samen met de kijker bij onze psychopaat in de auto voor een gezellig ritje.

Vervolgens betrap ik mezelf erop dat ik op een gegeven moment wel degelijk emotioneel betrokken was met de radeloze en bijna aandoenlijke psychopaat op het moment dat hij zijn auto niet meer wegkrijgt na de aanrijding, ik schoot echt met hem mee in de stress. Bizar!

Pareltje!

De wijze waarop Kargl de film in beeld brengt is van hoog niveau, de zwevende (hoge) en de sluipende (lage) shots zijn werkelijk een lust voor het oog. In combinatie met de soundtrack vormt het een droomachtig geheel, de stille vorm van de film sluit hier eigenlijk naadloos op aan.

Dat is meteen één van de opvallendste aspecten aan Angst, Kargl laat de beelden voor zich spreken en maakt enkel gebruik van af en toe een voice-over. Erwin Leder is wat dat betreft vooral aangewezen op z'n lichaamstaal en vult dat met grote klasse in. Hij weet een fascinerende maniak neer te zetten,

Al met al komt het neer op alles wat al reeds eerder is gezegd, Angst is een onbekend (zwart komisch) meesterwerk en toch blijf ik achter met een teleurgesteld gevoel; dit is dus z'n enige film en ik zou zó graag meer willen zien! Owja, en die teckel Awww.

Strakke film, Erwin Leder is erg goed met z'n lelijkheid en onnavolgbaarheid. Opvallend camerawerk ook met die lange shots en de registraties van schuin van bovenaf op hem. Dat versterkt het gevoel van geslotenheid en zijn impulsieve gedrag, toch wel geinig altijd hoe zo'n snorricam-achtige verfilming dat effect kan creëren (zoals wanneer hij vanuit de taxi het bos inrent). Bijpassende monologen en ook het eindshot is fraai.

Alleen de bewoners heb ik zoiets van hmnee.. die meid zegt geen boe of bah, de moeder lijkt een verlepte travestiet en de invalide kerel heeft de uitstraling van een bolle soepbal. Zal vast de bedoeling zijn om hen slechts als toevallige passanten op te voeren en de nadruk te houden op Leder en zijn visie op die mensen, maar vond het dus niet echt rotsvast overkomen. Het staat in zo'n schril contrast met hem dat het haast geen recht doet aan zijn acteerprestatie.

Audiovisueel dus meer dan prima (de muziek had ik nog niet genoemd) maar met de potentie om een zware indruk achter te laten vind ik te weinig gedaan. Leider keine Angst, maar desondanks nog wel een sterke film/portret.

Interessant, maar knullig.

Daarom is het eerste gedeelte dus ook het best. Leuk gefilmd, interessante standpunten en boeiende monologen.

Wanneer meneer in het huis is gearriveerd, daalt de kijkwaarde toch aanzienlijk. De bewoners zijn erg passief en -misschien op het meisje na- ik had er totaal geen moeite mee dat ze omgebracht werden. Natuurlijk is dit ook zoals de film is, een kille registratie, niet om 'mee te voelen'. Maar ik bedoel dan ook meer dat het me werkelijk geen moer kon schelen dat ze, zoals Bottleneck treffend omschrijft 'verlepte travestiet' en 'invalide bolle soepbal', werden omgebracht. Prima, weer een stel zielige figuren minder .

Oké, nu gaan we maar niet goedpraten wat meneer de psychopaat gedaan heeft ( ), maar iets meer verzet had wel gemogen. Ze wilden ook gewoon dood als je het mij vraagt.

Dan over de knulligheid van de film. Ik stoor me niet zo snel aan 'fouten' in een film. Maar ik vond het hier wel bijzonder amateuristisch. Dus zal de grootste drie toch even noemen. Die vrouw die uit de rolstoel klapt tegen de muur, oei wat slecht geëdit, pijnlijk gewoon. Meer een technische fout dus (de editing was wel vaker matig, maar dit sprong er echt uit). Knullig was ook dat meneer plotseling zijn broek op zijn knieën had en nóg dommer was het moment (autocrash) waar de kofferbak opensprong en een shot later gewoon weer dicht zat .

De soundtrack is op zich niet slecht, maar wordt na een tijdje ontzettend eentonig. Jammer.

De spoilers zijn gewoon te lezen eigenlijk, was mij in ieder geval van tevoren wel duidelijk wat de film zou gaan vertellen.

3*

Niet slecht, ook niet denderend.

Thematisch is het wel een fijne film, inderdaad erg kil en afstandelijk, heb daar niet zoveel moeite mee. Visueel is het echter wel behoorlijk wisselvallig, vooral in het begin zaten er best knappe camerabewegingen in, erg zweverig maar ook vrij secuur. Helaas was dat Kargl niet altijd even consequent, soms was oogt het wel erg afgeraffeld en niet scherp.

De film piekt ook wat te vroeg, zeg maar halverwege, waarna mijn aandacht in het laatste halfuur toch een stuk is afgezakt om de een of andere reden. Verder wel een interessante film.

3*

Toch een tegenvaller na de hoge beoordelingen hier. Na een aardig begin zakt de film al snel naar een bedenkelijk niveau en zijn de laatste 20 minuten een lange zit.

Dit komt vooral omdat er eigenlijk niets meer gebeurt in de film. Alles speelt zich af in het eerste half uur, wat ik nog best leuk vond en ook sfeervol dankzij de muziek.
Het experimentele gebruik van de camera levert bij mij wisselende gedachten op, het was te vaak te veel van het goede en hetzelfde.

Ook volgen veel van die shots van bovenaf, wat je normaal vaak ziet bij een laatste shot in een film voordat het naar de aftiteling overgaat. Dat had ook veel minder gemogen. Net zoals de muziek, in het begin vond ik het sfeervol, maar na een verloop van een tijd wordt het eentonig en luister je gewoon een kwartier lang naar die eentonige muziek. Bijzonder vermoeiend.

Net zoals de moorden, er is gewoon 0,0 verzet geboden tegen de beste man, alsof ze zich gewillig naar de slachtbank hebben laten leiden. Die oma(gespeeld door een man?) liet hem wel 3x voorbij rennen zonder ook maar een stap te verzetten. Waar slaat dat op? En dat meisje zat gewoon aan de hoofdrolspeler zijn oren te lebberen terwijl hij haar overal heen sleepte. Sloeg nergens op.

Gelukkig kon ik nog wel genieten van de hoofdrolspeler, die komt 100% overtuigend over als compleet gestoorde freak en de laatste scene vond ik dan ook weer amusant. Ook het hondje vond ik een erg overtuigende toevoeging, juist omdat die er geen benul van heeft wat voor gruwelijks zich er allemaal heeft afgespeeld binnen zo'n huis. Die gaat gewoon vrolijk verder met alles.

Toch jammer dat het ondanks de korte speelduur aanvoelt als een hele lange zit. Hadden ze wat mij betreft de aanloop naar de actie wat meer moeten uitstellen of juist de actie moeten rekken. Nu kijk je vooral naar saaie 20 minuten waarbij de spanning totaal is weggeëbt.

2*

Best bizar en best de moeite van het kijken waard zij het niet zo intens als de films van Haneke, meer een vroege voorloper van "C'est arrivé près de chez vous".
Hoofdpersoon is eerder knullig dan eng en de zowat continue voice-over lijkt zich apart te bewegen van wat we op dat moment zien in beeld.
Al dat gesleep met die lijken, de teckel: soms neigt het zelfs naar komedie, al zou dat best de bedoeling kunnen zijn geweest, en dan opeens een heel plotse overgang naar een flink stuk gruwel.

Ik was toch wel onder de indruk van Angst. De grootste complimenten gaan hierbij uit naar Erwin Leder en het camerawerk. Erwin Leder zet werkelijk een grootse prestatie neer. Hij speelt in deze film een karakter dat totaal verward is en zijn acties zijn voor de normale mens niets minder dan krankzinnig. Voor hem is het gek genoeg allemaal vrij logisch. Deze tegenstrijdigheid zorgde ervoor dat ik van begin tot eind geboeid was door dit karakter.

Het camerawerk in deze film is zeer apart. Wat mij betreft was het een succes, al waren sommige scènes inderdaad wat knullig. Ook de shots vanuit de kraan kon ik zeer waarderen. Minpunt in deze film is dat het soms wat grotesk en overdreven aanvoelt. Dit zorgde bij mij voor een verminderd gevoel van dreiging, en dat is eigenlijk wel jammer.

Voor meer info over Angst (Fear/ Schizophrenia) en andere obscure films uit die periode klik hier: Gerard Kargl's Angst (Fear)