Marketa Lazarová (1967)

Ik lees vergelijkingen met Parajanov en Tarkovsky's Andrei Rublov. Veelgeprezen film, maar vrij onbekend. Wordt vaak gezien als de beste Tsjechische film allertijden. Er is een DVD-release in voorbereiding (Second Run, interessant label trouwens, doen veel aan Oost-europese films en documentaires).

Lang uitgesteld, maar de DVD komt dan toch in november.

Ben erg benieuwd naar deze film, als ik naar de bovenstaande verwijzingen richting Tarkovsky en Parajanov kijk. Is de DVD ondertussen al uitgebracht, of werd deze door de andere heren hier 'op een andere manier' bezichtigt?

Hij is uit. Heb de film nog niet gezien, maar ben dat zeker van plan.

Een stel redacteuren van de Filmkrant vond het een bijzondere belevenis, maar kon er geen touw aan vastknopen.

Dat ik ruim twee uur heb zitten kijken naar een film, waar ik helemaal niks kon, maar wel geboeid was, was bij Rękopis Znaleziony w Saragossie . Deze titel had ik nog gemist, ga er ook zeker nog achteraan. Doet me daaraan denken.

Zonde dat deze film zo onbekend en weinig gezien is (alleen op MM?).

Marketa Lazarova is visueel absoluut één van de sterkste films die ik ooit gezien heb. Voeg daar een lichtelijk briljante soundtrack bij en het kan nauwelijks nog stuk. Je moet wel tegen heel wat ge-'aaah' kunnen, maar mij stoorde het nauwelijks en vond het enorm sfeervol. Het zorgde ervoor dat de film zeer spiritueel aanvoelde en vergrootte de onderdompeling. Ondanks het wat warrige (zeker in het begin) verhaal, is het uiteindelijk nog redelijk rechtlijnig. De toevoeging van hier en daar wat abstractere beeldtaal zorgde voor een verhoging van de intensiteit. Ik vond het misschien iets te framentarisch, maar als je weet dat het volgende stuk weer even mooi gaat zijn dan het vorige, is dat nauwelijks een minpunt te noemen.

Zeer bijzondere belevenis in ieder geval en een aanrader voor liefhebbers van bovengenoemde regisseurs en films. Ook het gebruik van dieren als symbolische? toevoegingen, deden me meermaals aan Tarkovsky denken. (Paard, honden). Ondanks dat ik het nog niet helemaal kon vatten en door de visuele pracht wat teveel was afgeleid van de dialogen, is dit waarschijnlijk de film die mij het meest overdonderde bij een eerste viewing, na Stalker, Satantango en Mat i Syn. Groots, licht spiritueel en contemplatief Meesterwerk. 5*

De film is binnenkort in het Haags Filmhuis te zien in het kader van het Programma Praagse Lente

Natuurlijk speelt de film zich in de middeleeuwen af en zou je de film op basis daarvan kunnen vergelijken met Andrei Rublov. Meerdere overeenkomsten zijn ook gemakkelijk te vinden, zoals het gebruik van zwaar gestileerde zwart - wit beelden en de droomsequenties. Toch blijft Marketa Lazarova een vreemde eend in de bijt. Maar wie geduld heeft zal inderdaad beloond worden.

Marketa Lazarova swingt dan immers gewoon meer de pan uit doordat het camerawerk dynamischer ( vanuit meerdere invalshoeken ) oogt en de symboliek wat natuurlijker overkomt omdat alles uit de natuurlijke context van de middeleeuwen af te leiden is daar waar in Andrei Rublov erbij gehaalde symboliek in de vorm van schilderijen bij gezocht wordt wat op mij als te geforceerd en te afstandelijk overkwam wat een volledige onderdompeling onmogelijk maakte.

Daarbij presenteert Marketa Lazarova zijn hoofdstukindeling op het scherm, wat tevens leidt tot een ritmische kleine terugkoppeling waarbij je weet dat de volgende scene filmisch gebracht gaat worden omdat de camera zich bij uitstek voortbeweegt tijdens het begin van een hoofdstuk, waarna er zich later conversaties of droomsequenties aandienen.

Echt volop genoten van de sfeer in deze film. Van de taferelen die zich afspeelden buiten de kastelen, in het natuurlandschap dat zo puur was dat een blote vrouw hier symbool voor leek te staan, tot de hongerige honden, de monniken die met een kuikentje in hun hand de heuvel opliepen en de surrealistische ontwaking van Marketa in het bos ' daar waar de lichtsinval het bos in zijn greep hield ' en de hel ver weg leek.

De muziek voelde in het begin niet helemaal goed maar kwam er later helemaal bovenop. Enige minpunt is eigenlijk dat de mannen in de film soms wat te bruusk en luidruchtig zijn al is dat waarschijnlijk volledig waarheidsgetrouw als je de film afzet tegenover de echte middeleeuwen. De mengelmoes aan talen die er voorbij kwamen vond ik dan weer enorm sfeerversterkend. Veel eigenzinniger dan Andrei Rublov die wat rechtlijniger en geforceerder van opzet is. 4*

Zeker jammer! Sowieso worden hier sommige Tsjechoslowaakse cineasten wat weinig bekeken! Ik noem maar: František Vláčil (11 stemmen), Jan Hřebejk (29), Juraj Jakubisko (16). Weinig. Jammer, want ze hebben toch voor de filmliefhebber veel te bieden.

Wat deze film zoveel minder zou moeten maken als Andrej Rublev (ook mooi, daar niet van), begrijp ik ook niet. Deze film heeft als voordelen dat deze wat beter te begrijpen valt/lijkt en dat deze dynamischer en minder traag is. Wel duurt het als geheel wat mij betreft iets tè lang.

Maar ook hier vaak spectaculaire beelden (het verdrinkende paard vond ik b.v. opvallend!) en prachtige landschappen en lokaties waar het verhaal zich in afspeelt.

Goed dat Second Run deze film heeft uitgebracht. Het IJzeren Gordijn is weggerukt, maar ligt nu in een hoek blijkbaar bovenop een aantal films?

Dat is toch ongelooflijk eigenlijk, aangezien de film een chronologische/lineaire vertelwijze kent. Slechts heel af en toe is er een korte flashback, een korte flashforward of een symbolische verbeelding te zien, maar dat lijken me geen zaken die de doorgewinterde filmfan niet aan kan. Mooie film!

Komt binnenkort uit op Blu-Ray en hier kun je alvast wat screenshots vinden.

Omdat vergelijkingen met Andrei Rublyov hier inderdaad onvermijdelijk zijn:

Zelfde epische lengte en set-pieces die door de narratief bijna terzijde worden geschoven ipv benadrukt; ook de titel-persoon is in beide films vaak maar een toevallige toeschouwer van de actie... of helemaal niet ter plaatse!
In dezelfde tijd verschenen, in eenzelfde soort stijl geschoten, beiden spelend in de middeleeuwen en met Christelijke thema's (hier heel specifiek het verdringen van paganisme door het Christendom; deel één is "de weerwolf" deel twee "het lam gods") en beide vol met experimentele/spirituele terzijdes (je zou bijna gaan denken dat de overeenkomsten heel bewust zijn gemaakt, wat zou suggereren dat dit wellicht, met een vrouw ipv man als titel, de paganistische tegenhanger is van Tarkovsky's film, die toch meer met de Christelijke inhoud worsteld). In deze film vind ik de mystieke lading echter groter (dat hert aan het eind!); dat zijn geen terzijdes meer te noemen en vormt uiteindelijk echt de essentie.

De rechtlijnige narratief is zo gefragmenteerd, hoewel er net als bij Rublyov hoofdstuk-indelinkjes worden gebruikt om bepaalde sprongen te verduidelijken, dat je toch regelmatig even moet "schakelen" in gedachte-mode. Om er maar weer eens een vergelijking in te gooien: het is alsof Kiju een Rublyov remake heeft gemaakt! Ik vind deze film mooier (een paar lelijke zooms daargelaten), en beter te verteren dan Rublyov, maar de lengte en dat "schakelen" maakte het toch een vermoeiende zit. Vermoedelijk is dit een film die het in een tweede zit beter gaat doen... in gedachte groeit de impact iig nog constant, dus vandaar toch direct een hoge score, maar niet zo hoog als die de directe impact van Vecher Nakanune Ivana Kupala (1968) te weeg bracht (ook een aanrader voor degene die deze film konden waarderen).