The Scarlet Empress (1934)

misschien hierom

Geweldige, enorm stijlvolle film. Met behulp van de nodige sarcastische humor en zeer sterke seksuele ondertonen wordt een bijna karikaturaal beeld van het oude Rusland geschilderd, met Marlene Dietrich als middelpunt/lustobject. 4,5*, want dit is inderdaad grootse cinema.

Dietrich gaat van kinderlijk, via sexy naar machtig in dit bonte haast surrealistische spektakelstuk van von Sternberg vol romantiek en verleiding. De bonte aankleding, de maffe stenen creaturen, de bombastiche decors, de erotische gordijnen en netten waarachter Dietrich zich verschuilt... het is allemaal prachtig in beeld gebracht en bovendien zeer amusant. Schitterende film. 4*

Grandioze verfilming, vooral die inval in het paleis op het einde met Catharina te paard de trappen op, de beslagen hoeven klotsend op het hout, lyrisch gewoon. Echter, wanneer men de soort troon bereikt klinkt plots het einde van de ouverture 1812 als achtergrondmuziek. Oké, het is Russisch en gedeeltelijk het toenmalige volkslied "God bescherme de tsaar", maar beide werden pas verder in de 19e eeuw gecomponeerd.
Trouwens: Von Sternberg twijfelt niet eraan dat Catharina's zoon Paul niet door tsaar Peter III is verwekt (en hij was/is niet de enige). Dan mag je diens kinderen toch ook als onwettig beschouwen, nietwaar, in ieder geval geen recht hebbend op troonopvolging of koninklijke titels? Een van die kinderen, Anna Paulowna, trouwde later met de zoon van Willem I (die zichzelf had uitgeroepen tot koning der Nederlanden) en werd zo een voorouder van het huidige staatshoofd. Wie zei ook weer dat deze laatste persoon zo trots is op haar Russische bloed?

Twee jaar geleden bezocht ik een tentoonstelling over de Russische geschiedenis. Daar werd onder andere een scene vertoond uit deze film, namelijk de trouwceremonie. Ik vond het een zeer indrukwekkend stukje. Helaas heb ik de film daarna uit het oog verloren, zodat ik hem nu, twee jaar later, pas voor het eerst helemaal heb gezien.
'The Scarlet Empress' is grofweg te verdelen in twee stukken; in het eerste deel is Marlene Dietrich de onzekere jonge Catharina aan het Russische hof, in het tweede deel heeft ze het lang verwachte kind gebaard, blaakt ze van vertrouwen en wordt ze tsarin Catharina de Grote.

Het Hollywood-publiek van 1934 was verbijsterd toen ze deze bizarre film zagen, en ik kan perfect begrijpen waarom. Deze film bevat zowel dramatische als komische elementen, ze is zowel romantiek (met die overduidelijke seksuele ondertoon, dit is een pre-code film) als spanning en spektakel. Ook het einde is verwarrend; moet het afschuw of opluchting opwekken? Daarnaast is 'The Scarlet Empress' ook nog eens gedrenkt in expressionisme (Von Sternberg is een meester in het spelen met licht en schaduw) en surrealisme. De grootse, drukke decors en kostuums (Die enorm brede jurken alleen al! Het verwondert me in ieder geval niet dat deze film populair is onder camp-liefhebbers.) zijn indrukwekkend, waardoor elk shot ook ontzettend veel details lijkt te bevatten Maar ook Marlene Dietrich zelf heeft natuurlijk een groot aandeel in deze film. Voor het eerst zag ik de prachtige schoonheid van Dietrich, iets wat in Der Blaue Engel (1930) (vreemd genoeg) niet tot me doorgedrongen was (al vond ik het wel een uitstekende film, maar dat terzijde). Wat een magie straalt ze uit!
'The Scarlet Empress' was duidelijk een buitenbeentje in het Hollywood van toen (en dat is het nu nog altijd eigenlijk). Briljante film! Ik kan niet anders dan 5* geven.

Klonk een beetje vreemd inderdaad, achja, tsjaikovski en prokofiev (die ik ook ergens in de film als ik t me goed herinner heb gehoord) werden destijds wel vaker in films gebruikt.

Verreweg de beste film die Josef von Sternberg maakte met Marlene Dietrich. Deze film over Catharina de Grote doet echt niet onder voor de film geregisseerd 60 jaar later door Shekhar Kapur over die andere machtige vrouw uit de wereldgeschiedenis Elisabeth I van Engeland.
Was ik niet zo gecharmeerd van het acteren van Marlene Dietrich in de film "Shanghai Express", hier in deze film deed ze het ontzettend goed. De rol als Catharina, de toekomstige keizerin van Rusland, was ook echt geknipt voor haar.
De visuele stijl in deze film was ook bijzonder mooi. De mooiste scene: De sadistische imbeciele keizer Paul III die zijn Hessische garde liet paraderen binnen het paleis omdat het buiten regende, vervolgens de garde een kring liet vormen om Catharina en hun geweren lieten richten op haar, terwijl Catharina dit sadistische spelletje gelaten om zich heen liet gaan, alsof ze wilde zeggen; mijn tijd komt nog.

4,5*