Sorstalanság (2005)

Adembenemende vertoning, prachtig vertolkte personnages, intriest verhaal dat helaas niet in de categorie fictie thuishoort maar berust op zowat de zwartste bladzijden van de mens.

Bijzonder moment in de film wanneer György terugkomende van Buchenwald in Boedapest de tram neemt zonder geld ... en dus ook zonder kaartje. De controleur berispt hem. De andere pendelaars negeren hem, uitgezonderd één vriendelijke man die voor hem een kaartje koopt. Deze nobele onbekende roept uit dat de medependelaars zich moesten schamen. Na een kort gesprek vraagt de vriendelijke man:" Welk gevoel overheerst bij je terugkomst in je thuisstad", in de hoop bij György een prettig gevoel op te wekken. György antwoordt echter "haat" en de man verstomt.

Een ietwat saaie film, maar die eens te meer de waarheid over de concentratiekampen toont.
En meerbepaald het leed, zowel tijdens als achteraf.
Indrukwekkende en schokkende beelden, die de werkelijkheid niet uit de weg gaan.

Helemaal mee eens!!!

Ben het boek van Kertesz aan het lezen, en het leest lekker. Dan de film eens uitproberen

Prachitge, verschrikkelijke film. Om bij stil te staan en na te denken over ......
Ook de monotone tinten geven iets eenzaams en verlaten ...
Aangrijpend.....

Tja.... er valt nu eenmaal niets leuks te melden over Auschwitz en andere kampen.

Het autobiografische meesterwerk Onbepaald door het lot van Imre Kertesz beschouw ik als een van de beste boeken die ooit over de holocaust is geschreven. Dat komt allereerst doordat het boek vanuit het onschuldige, open perspectief van de 14-jarige hoofdpersoon is geschreven. Deze jongen kijkt bijna objectief naar alle gebeurtenissen en beschouwt veel dingen als volstrekt logisch. Ten tweede laat Kertesz zijn personage in de loop van het boek volwassen worden, en hij doet dat op zelden geevenaarde wijze. De laatste reden dat Onbepaald door het lot eruit springt in de stapel van holocaust-literatuur is de kerngedachte van het boek, namelijk dat Gyurka ook in de kampen zijn eigen lot bepaalde, vriendschappen sloot, keuze maakte, kortom dat deze periode een niet weg te denken onderdeel vormt van zijn leven. Juist dat maakt het einde van de roman zo schrijnend. De omgeving ziet hem als slachtoffer, voelt zich wellicht schuldig, en probeert hem daardoor te dwingen het leven in het concentratiekamp te vergeten. Gyurka is een buitenstaander geworden voor de mensen waar hij naar terug wilde keren, en dat komt nog harder aan, is veel minder logisch dan de wreedheden uit Buchenwald.

De film Sorstalanság blijft qua verhaalverloop trouw aan het boek, en ook de dialogen zijn vaak letterlijk terug te voeren op de tekst van Kertesz. Toch wordt het gevoel van het boek alleen tegen het einde benaderd. In het gedeelte daarvoor vond ik teveel sentimentaliteit zitten, bijvoorbeeld door de muziek van Morricone en door het overmatige gebruik van fade-outs. Tegelijk wordt te weinig geprobeerd door middel van een voice-over het naieve perspectief van Gyurka weer te geven. Daarmee vallen eigenlijk de eerste twee onderscheidende factoren van het boek al een beetje weg. Erg jammer. Wat wel goed blijft is het vermijden van veel direct geweld of anderszins shockerende taferelen. Zoals gezegd is wat mij betreft het laatste gedeelte van de film het beste. Het hoofdthema blijft namelijk behouden en geeft Sorstalanság een wending die in maar weinig holocaustkunst voorkomt.

Toch blijft ik als het aankomt op de wereldoorlogen, en waarschijnlijk geldt dat voor alle op werkelijkheid gebaseerde kunst, de voorkeur geven aan literatuur boven film. In boekvorm is er meer mogelijkheid om stijl en inhoud te integreren zonder allerlei kunstgrepen te moeten toepassen. Dat blijkt bijvoorbeeld weer in het nieuwe boek HhhH van Binet over de aanslag op nazikopstuk Reinhard Heydrich. Ook romans als De huid van Curzio Malaparte, Biljarten om halftien van Heinrich Boll en Kaddisj voor een niet geboren kind van Imre Kertesz beschouw ik als onverfilmbaar. Iedereen die deze film goed vond kan ik dus alleen maar aanraden dit soort boeken te lezen.

thx, zal ik zeker doen, dat lezen. (Ik vind 'la pelle' trouwens best een goede film, maar in hoeverre het zich tot het boek verhoudt, weet ik natuurlijk (nog) niet)

PS Wie heeft die knalblauwe hemel in die poster geplakt?

Ik vond de film ook pas écht loskomen naar het eind van de film. Vooral omdat er plots een verhaal verteld wordt, dat ik nog nooit gehoord heb. Schrijnend inderdaad hoe Joden aan hun lot overgelaten worden, hoe er ongetwijtefeld nog miljoenen in de vergetelheid zijn gesukkeld, zeker achter het ijzeren gordijn, waar de nieuwe gruwel van het communisme al te wachten stond.

Ik vond de kampsfeer wel goed verfilmd: hoe Gyorky steeds meer in zichzelf gekeerd werd en stilaan alle houvast en structuur verloor. Ik vond het ook sterk hoe re gekozen werd voor een kleurenpalet dat tevergelijken valt met hoe stripverhalen ingekleurd worden: heel monochroom, soms bijna van alle 'chroom' gespeend. Past ook een beetje bij het 'herinneren' en het maakt alles niet echt minder gruwelijk.

Afschuwelijk verhaal op aangrijpende wijze in beeld gebracht. Dat geldt niet alleen voor het leven in het concentratiekamp, maar ook voor de periode na afloop van de oorlog: de kolossale vernielingen, de apathie en onverschilligheid van de mensen. Afgrijselijk.
Marcell Nagy (net als de hoofdfiguur pas 14 jaar oud) zet een indrukwekkende rol neer.

Wat een ongelooflijke echtheid straalt deze film uit. Geen helden, maar het mooie zit soms in het kleinste gebaar in deze film, zoals een stukje brood of vlees geven aan je naaste ook al zit je allemaal in dezelfde vreselijke omstandigheden. Overleven wordt voor iemand die alleen zijn weg moet helemaal zwaar, maar soms wordt je er door een ander doorheen gesleept, opgeraapt of verzorgd. Dat is ook wat de blije gedachten geeft aan de hoofdpersoon als hij terugdenkt aan de kampen..

Feit dat de personen allemaal hun eigen taal spreken, doet de film gewoon heel erg goed. Waarom wordt dit toch niet meer gedaan. Hoeveel beter zou Schindler's List of the Pianist ook nog worden als ze in het Duits of Pools waren. Zelfs de grote filmbazen uit de VS zouden er goed aan doen.

ARD (Fateless, vrijdag 27 januari, 23:30 uur)

Vreemde film. Film is een soort wirwar van kleine opeenvolgende shots, soms zonder heel veel toelichting.
Een aantal van die momenten zijn zeer aangrijpend. Door het overtuigende spel met name van de kleine jongen, weet de film je geregeld flink bij de strot te grijpen.

De inleiding (dik 40 minuten) was helaas te langdradig en niet heel erg interessant. De film wordt pas indrukwekkend zodra we de concentratie kampen betreden.

Ondanks de logische volgorde van diverse shots en diverse gebeurtenissen, miste ik ik toch ook iets van een duidelijke verhaallijn.
Daarom toch wat gemengde gevoelens bij deze film.

Aardig, maar niet direct heel bijzonder.

Helaas, deze film heeft me niet geraakt.
Dat kwam denk ik omdat ik niet in het verhaal kwam.
Het waren te korte scenes en de verhaallijn vond ik erg verwarrend.
Hoofdpersoon 'had ik ook niets mee', te afstandelijk om te kunnen meeleven.
Jammer, had ik niet verwacht.