Cape Fear (1962)

Ik was verbaasd te lezen dat veel kijkers van dit origineel uit 1962 de remake van Scorsese beter vinden.

Laat ik maar met de deur in huis vallen; ik vind de remake totaal overbodig, voegt niets toe, voorspelbaar en feitelijk slecht. Ik ben een fan van scorsese (raging bull, the age of innocense), maar zijn remake vind ik niets. Het is zo amerikaans als wat: bigger en "badder." Ik ben ook een groot fan van DeNiro, maar zijn Max Cady slaat nergens op. Hij zet hem neer als een ziekelijke, gewelddadige psychopaat met spreuken uit de Bijbel. Het is allemaal overdone en DeNiro maakt zich tot in het extreme schuldig aan overacting. Daarnaast vond Scorsese het nodig om het motief van Cady te versterken, door Nolte bewijsmateriaal tegen hem te laten fabriceren. Dit maakt de Sam Bowden van Nolte wellicht een geloofwaardiger slachtoofer van Cady, maar Bowden komt op de kijker zo toch wat onsympathiek over (zijn actie is wellicht begrijpelijk, maar wettelijk gezien strafbaar). De wraakacties van Cady op Bowden maken het zo minder heftig, minder goed tegen kwaad.

Het origineel uit 1962 is een meesterwerk. Men moet beseffen dat deze film gigantisch veel problemen had met de Britse censuur. Er zijn maar liefst 61 scenes verwijderd, veranderd of ingekort. Daarnaast was deze film bijzonder controversieel in 1962, want het draait om aanranding, verkrachting en zelfs kind misbruik. Geen enkele Amerikaanse film met zulke grote sterren tot die tijd kwam zelfs in de buurt van zulke vunzigheden. In hetzelfde jaar werd de verfilming van Nabokov's Lolita door Stanley Kubrick uitgebracht, hetgeen ook veel oproer veroorzaakte. Hierin draait het echter om pedofilie in het hoofd, terwijl in Cape Fear veel insinuaties te vinden zijn naar kindverkrachting. De film kan tegenwoordig zelfs nog schokkend overkomen, laat staan in 1962! De scene in de bar, waarin Cady vertelt over het weerzien met zijn vrouw na acht jaar gevangenis, blijft weerzinwekkend.

J.Lee Thompson, de regisseur van dit origineel, laat veel aan de fantasie over van de toeschouwer. Er is weinig fysiek geweld te zien (tot aan het laatste half uur) en dit komt de spanning ten goede. Niets kan zo in beeld worden gebracht als de fantasie dat kan. De plot van het origineel is veel interessanter dan de remake. Peck's Sam Bowden is feitelijk de goedheid zelve: hij heeft naar eer en geweten een getuigenis afgelegd tegen Cady, hetgeen ervoor zorgde dat Cady achter tralies beland. Cady weet zich zo binnen de kaders van de wet te manouvreren, dat Sam hem wettelijk niets kan doen. Sam wordt gedwarsboomd door zijn eigen middel, de wet, die hij gewoonlijk gesproken met liefde, eer en geweten verdedigd. Sam blijft lang in de onfeilbaarheid van de wet geloven en weigert buiten de wet te treden om Cady tegen te houden. Uiteindelijk ziet Sam zich genoodzaakt dit wel te doen en zodoende is het 1-0 voor Cady.

Het feit dat Cady Bowden schuldig acht voor zijn gevangenisstraf, doet feitelijk niet terzake. Een persoon kan zo verblind zijn door haat of zijn frustraties zo ziekelijk kanaliseren naar iets anders buiten zichzelf bedenkt van alles om zijn acties te rechtvaardigen. Dit gegeven is juist heel realistisch; een "psychopaat" heeft geen rationele verantwoording voor zijn daden, maar verzint zelf vaak iets om zichzelf beter te voelen. Dit maakt Mitchum's Cady zo angstaanjagend: hij is koel en berekenend, maar zijn acties zijn feitelijk onverklaarbaar en inhoudsloos. Hij is totaal onvoorspelbaar! Het is voor Cady waarschijnlijk een leuk tijdverdrijf: hij heeft zichzelf doen geloven dat Sam de schuld van zijn problemen is en kan verder aan niets anders denken dan wraak nemen. Hij is voor hem een spel waar hij plezier aan beleefd, precies zoals veel psychopaten bekend staan. De scene die dit het best illustreert is de laatste: Sam heeft Cady met een schot zwaar verwond en Cady wacht op hem om hem neer te schieten. Hij zegt: "Go ahead, I don't give a damn!" Cady was eigenlijk al dood, wie weet al voor hoe lang. Alles wat hij doet is om tijd te verdrijven. Zelden zo angstaanjagend personage in film gezien!

De strijd tussen goed en kwaad en het gebruik en misbruik van de wet, maken dit zo'n interessante film. Sam Bowden moet buiten de wet treden om "het kwaad" te stoppen en begaat hiermee een misdrijf. Het feit dat hij Cady op het eind niet doodschiet, verandert hier niets aan. Zijn intenties waren om iemand te vermoorden en het op zelfverdediging doen lijken. Zijn vertrouwen in de wet heeft een ernstige knauw gekregen en zodoende komt hij er niet zonder kleerscheuren vanaf. Hij en zijn "brave" gezinnetje hebben een levensles van Cady gekregen; het leven is niet altijd even mooi noch rechtvaardig.

Schitterend!

Gisteravond heb ik Cape Fear weer eens gezien. Heerlijk genoten! ER viel me nu echter iets op; een heel ongewone cut. Als Sam Bowden na zijn eerste ontmoeting met Cady thuiskomt, komt Nancy, zijn dochter, naar hem toegelopen. Ze begroet hem. Het volgende shot zien we beiden naar het huis lopen, terwijl Nancy al lachend zegt: "Anyway..." en verder nog wat babbelt. Het is duidelijk, dat er enige tijd moet zijn gepasseerd, maar dat zien we niet. Gewoonlijk gsproken wordt zo'n overgang gedaan in de vorm van een dissolve, maar dit betekent over het algemeen, dat het belangrijk is te benadrukken dat er enige tijd is verstreken. In dit geval zitten we te kijken naar een feitelijk onbelangrijke scene (althans, het voegt niet veel toe aan de plot, enkel dat het de goede verhouding tussen vader en dochter illustreert).

Een reden voor deze cut zou kunnen zijn, dat Thompson niet precies wist hoe hij de dialoog kon opstarten in dit shot. Daar komt bij dat de dialoog in deze scene niet bijster belangrijk is: er wordt de kijker alleen duidelijk dat de vriendschap tussen Nancy en een ander meisje veranderlijk is en dat het gezin gaat bowlen. Wellicht is deze cut niet doelbewust gemaakt en was Thompson er gewoon wel tevreden over.

Het viel mij dit keer erg op. Ik moet zeggen dat ik het wel een leuke overgang vind: het doet je stilstaan bij het filmmedium, maar het komt ook erg natuurlijk over. Hiermee bedoel ik dat je door deze cut even uit het "realisme" van de film wordt gehaald, terwijl aan de andere kant het feitelijk niets verschilt met een dissolve of welk andere soort cut ook: iedere cut is arbitrair en onrealistisch.

Er zitten meer interessante cuts in Cape Fear, zoals wanneer Diane Taylor plotseling opkijkt (na een lang staren naar Cady) en wij twee mannen de bar binnen zien komen. Het mooie is dat Diane voor het publiek naar rechts kijkt, terwijl de mannen (ook voor het publiek) links het frame binnen stappen. Vervolgens volgt de camera hen vanaf een ander standpunt dan het shot ervoor en pant van links naar rechts. Deze cut en deze camerabeweging zorgen voor een heel naturalistisch en vloeiend verloop van de actie, maar als je erbij stilstaat is het in het geheel niet realistisch.

Dit soort camerawerk en montage maken Cape Fear (het origineel!) een genot om naar te kijken.

echt wel minder goed dan de remake van Scorsese, bevat ook meer spanning, in deze Cape Fear wordt er minder goed geacteerd bovendien

vind je dan niet dat (Robert 2) de NIro een veel betere schurk vertolkte in de remake van Scorsese dan (Robert 1) Mitchum in de originele film?
Mitchum jaagt mij helemaal geen schrik aan, met als gevolg dat ik het verhaal niet ingezogen wordt, wat wel het geval was bij de remake

Ik zag de remake enkele jaren geleden al dus het plot kende voor mij weinig verassingen. Dat ik me toch geen seconden heb verveeld ligt vooral aan het geweldige acteerwerk van Gregory Peck en vooral Robert Mitchum. Die laatste zet in de vorm van Max Cady één van de angstaanjagendste bad guys aller tijden neer. Het kat en muis spel tussen hem en Peck staat daarnaast werkelijk bol van de onderhuidse spanning en ook de beklemmende sfeer verhoogt de spanning nog eens extra. Dat de echte confrontatie tussen de twee vervolgens enigzins teleurstelt, vooral dankzij het irritant slechte acteerwerk van de twee belangrijkste vrouwelijke rollen, is bijzonder jammer maar geen onoverkomelijk probleem voor een dikke voldoende.

3,5 ster

Stond al lange tijd op mijn to-see lijstje en eindelijk dan gezien. Geweldige thriller, met een ijzersterke rol van Mitschum. De briljante remake van Scorcese vind ik net iets beter, maar het scheelt weinig.

4*

Na lang geleden de remake te hebben gezien, was het slechts een kwestie van tijd aleer het origineel op mijn pad zou komen. Geregisseerd door J. Lee Thompson, een aardige doch zeer zeker geen grootse regisseur, zet hij met Cape Fear een degelijke thriller neer.

Zorgvuldig wordt er een spanningsboog gecreëerd welke gaandeweg steeds meer aan kracht wint. Mitchum en later ook Peck spelen een gevaarlijk spel waarbij qua spanning de aanloop naar de uiteindelijke confrontatie het met gemak wint van de confrontatie zelf. En het is deze spanning welke, versterkt door een solide score en camerawerk (shots vanuit specifieke posities, schaduwspel en belichting, …), de film boven het gros doet uitkomen.

Mitchum zet een goede rol neer en slaagt er zelfs in de kijker sympathie voor hem te laten voelen, ondanks de dreiging welke hij uitstraalt. Helaas kan Peck niet volgen en ditzelfde geldt nog meer voor Bergen (de vrouw) en Martin (het meisje). Beiden overacteren nogal onbeholpen. Gelukkig leveren de overige bijpersonages wel solide werk af.

Geen meesterwerk en ietwat standaard, maar desalniettemin een zeer degelijke thriller.