Deus e o Diabo na Terra do Sol (1964)

Een tijdje geleden gezien. Inderdaad een erg coole Braziliaanse film uit de Cinema Novo stroming. De invloeden van de nouvelle vage, het neo-realisme en de Sovjet-film zijn inderdaad duidelijk aanwezig. Het levert een aparte smeltkroes op die over het algemeen erg goed werkt. Het enige minpunt vond ik het af en toe sterk overdreven en theatrale acteerwerk, maar daartegenover staan dan wel weer erg fijne muziek, een flinke dosis geweld, religieuze reflectie en nog wat fikse maatschappijkritiek. ****½

Het vervolg Antonio das Mortes schijnt niet onder te doen voor deze film of zelfs beter zijn, maar die krijg ik niet gevonden. In deze lijst staat hij zelfs een aantal plaatsen hoger.

In elk geval in Brazilië, R0 met Engelse ondertiteling (o.a. hier voor omgerekend iets meer dan 20 euro, weet niet hoe het met verzendingskosten zit). Ziet er wel uit als een prima versie. Verder niet volgens mij.

Wat is er mis met films die buiten Amerika gemaakt worden?

Engels versta en spreek ik ook best goed, daarom kijk ik het merendeel Amerikaanse/Engels gesproken films. Maar als ik dan een film kijk die geen Engels kent, kan ik me daar wel lekkerder bij voelen. Amerikaanse films zijn zo opgeblazen , dat het soms echt een verademing is om een film die niet zo opgeblazen is, te kijken. Ik kan echt genieten van een arthouse filmpje na 100 Amerikaanse gedrochten, heb je dit niet?

Komt, als alles goed is, in Oktober uit op DVD via het Britse Mr. Bongo!

Ik keek al een tijdje uit naar deze film. Hij bleek helaas niet zo goed te zijn als ik gehoopt had, maar het is verder toch een interessante film, met een aantal gedenkwaardige scènes en personages.

Een van de meest opvallende elementen aan de film is de montage. Er zit een soort speelsheid in die zeker begin jaren '60, met de nouvelle vague op zijn hoogtepunt (al is het werk van Eisenstein waarschijnlijk de hoofdinvloed), weer erg hip was. Er wordt dan bewust gekozen voor een montage die de continuïteit doorbreekt, voor een wat poëtischere beeldtaal. Ik ben er niet de grootste fan van, omdat het vaak nogal bedacht overkomt in plaats van organisch, maar bij deze film werkt het soms wel. Evenals het camerawerk. De film moet het op dat gebied vaak meer hebben van bijzondere locaties, maar af en toe zit er een sterk shot in. Met name de scène waarin die zwarte priester vermoord wordt is mooi belicht. Ook het laatste moment, waarop Manuel wegvlucht voor Antonio des Mortes is schitterend.

Het verhaal is interessant, ondanks dat er volgens mij heel wat symboliek aan mij verloren gaat. Schijnbaar zitten er nogal wat verwijzingen in naar Braziliaanse mythes en legendes, maar daar weet ik zo goed als niets vanaf. Dessalnietemin is de reis van Manuel en Rosa langs de verschillende onbetrouwbare figuren boeiend om te volgen, ondanks een wel erg laag tempo. Jammer alleen dat de personages toch vooral typetjes blijven en er niet echt mee valt mee te leven.

Het is een moeilijke film om te recenseren en toegegeven ook om te waarderen. Niet alles heeft de tand des tijds even goed doorstaan, maar de film heeft nog steeds een bepaalde kracht en mystiek die het de moeite waard maakt om te bekijken. Het beste dat ik mensen hierover kan vertellen is ze aan te raden het zelf maar te gaan zien.
3,5* en stiekem toch wel benieuwd naar Antonio das Mortes.

Even een oude koe:



Dat lijkt me niet bezwaarlijk, dat is namelijk de OAR 1:1.33

En inmiddels dus ook op R2 bij Mr. Bongo zoals stephan73 later schrijft. De transfer daarvan is overigens niet geweldig, erg veel contrast en verder ook een beetje rafelig, maar je moet wat.

Mijn eerste Glauber Rocha was dan eindelijk een feit. Rocha blinkt in deze film in twee dingen uit: de regie (prachtige dwingende verhaallijn en ondersteunende montage en een goede keuze voor narratieve momenten) en beeldcompositie (de link van xgogax geeft een idee - hoewel ik dat zeker niet de beste scène vond - er is een scène meer naar het begin toe met de 'heilige' op de berg die is absoluut adembenemend).

Neemt niet weg dat ik nogal in de film, moest komen door twee zwakheden: het acteerwerk en de muziekkeuze. Om met dat tweede te beginnen. Er zit zeer passende muziek in de film, aar de zwaar georkestreerde klassieke stukken (muv het orgelstuk van Bach) kon ik niet zo plaatsen. Tenzij als pastiche bedoeld - maar dat geloof ik niet. Beide minpunten nemen trouwens af naarmate de film vordert.

Einde is zondermeer subliem, maar vooral de dwingende verhaallijn die Rocha afdwingt middels zijn keuzes voor beeld en narratie dwingen respect af. En de oogstrelende kadrering. Zeer benieuwd naar ander werk (dat andere werk zag ik inmiddels en dat was anders én minder goed)

Behoorlijke film. Visueel erg indrukwekkend, qua setting ook: je waant je echt even in een andere wereld voor twee uur. Helaas heb ik helemaal niks van de Braziliaanse thematiek meegekregen. Ik zou hier dan ook graag een lezing over willen bijwonen, van iemand die hier meer verstand van heeft. Want zonder het grotere beeld, is het wel een beetje 'van de hak op de tak'.