Grapes of Wrath, The (1940)

Prima film, kan me alleen absoluut niet vinden in de politieke kleur die hier op ook nog eens enorm clichematige wijze wordt neergezet: overheid is goed, kapitalisme slecht, arme mensen zijn goed die echter door de slechte rijken worden uitgebuit. En oh ja, eerlijk zullen we alles delen. Bah.

Desalniettemin

3.5 *

Vrij bijzonder dat deze 'linkse' film in 1940 gemaakt kon worden onder censuur van de Hayes commissie, en dan ook nog door conservatieven Zanuck (producent) en Ford (regisseur).
Dat hield wel in wel dat het oorspronkelijke verhaal zeker naar het eind toe behoorlijk is omgebouwd. In het boek is geen sprake van het redelijk optimistische einde van de film, en zijn ook de socialistische ondertonen veel duidelijker.

Toch blijft er nog genoeg over om van een politieke film te kunnen spreken die met name de verschrikkelijke omstandigheden van boeren in de Mid-West rond de jaren dertig op een schrijnende manier in beeld brengt.

Ik kan me ook goed voorstellen dat de Italiaanse neo-realisten deze film heel goed bekeken hebben, waarbij ik vooral regelmatig aan Ladri di Biciclette van De Sica moest denken. Een zelfde droge registratie van 'hoe het is' zonder al te veel opvallende toeters en bellen.

Helaas gaat het op het eind een beetje mis als het oorspronkelijke heftige einde uit het boek toch een wat verwaterde Hollywood interpretatie krijgt. Gezien de omstandigheden in die tijd onvermijdelijk, maar toch jammer.

Fonda, Darwell en Carradine spelen trouwens erg goed, waarbij vooral het natuurlijke spel van Fonda, zeker voor die tijd, behoorlijk opvalt.

Ik heb het dan ook niet over 'oer-conservatieve Amerikaan' John Ford was een nogal ingewikkeld figuur, die gedurende zijn leven politiek nogal leek te dwarrelen van liberale naar conservatieve principes, Met conservatieve waardes bedoel ik hier dat Ford een traditionalist was die heilig geloofde in de klassieke American Way of Life. Maar daar hoorde ook een absoluut geloof in vrijheid van meningsuiting en overtuiging bij. Hij was in ieder geval altijd een fel anti-communist, en in dat opzicht is het opmerkelijk dat juist hij Grapes of Wrath verfilmde.

Hier vind je een interessant en uitgebreid stuk over de vragen rond John Ford's politieke overtuiging.