The Great Escape (1963)

Komt ook omdat de top van de wehrmacht ook nooit echt geweten heeft wat ze moeten doen. Een goed leger moet politiek neutraal zijn, en gewoon de orders van de regering opvolgen (in dit geval de nationaalsocialisten).

Al van in de jaren 30 kregen jongens met een partijkaart meer kans om door te groeien in het leger, en de NSDAP plaatste ook enkele generaals bovenaan de Wehrmacht. (Keitel, Jodl). Hitler was enorm bang dat een staatsgreep van reactionaire wehrmacht-gezaghebbers een einde zou maken aan zijn bestuur, en wou dat ook vermijden.

In 1944 zijn enkele voorname leden van de wehmacht ook bijna geslaagd in een staatsgreep tegen Hitler. Vanaf die moment vertrouwde Hitler de wehmacht ook voor geen haar meer.


De wehrmacht als organisatie is na de oorlog ook compleet vrijgesproken. Individuen werden wel vervolgd voor kleine misdaadjes die je in iedere oorlog ziet (kijk naar de Amerikanen in Irak en Afghanistan).




Dat wist ik niet, maar ik kan het wel begrijpen. Beiden waren gegijzeld door de oorlog. De een door dienstplicht, de andere omdat hij toevallig met zijn vliegtuig neer stortte.

De Geneefse conventies werden vrij goed nageleefd door de Amerikanen, Britten en Duitsers. De Russen en Jappen zagen krijgsgevangen vaak als goedkope werkkrachten wiens leven niets waard was. Het is dan ook niet verwonderlijk dat het dodental in Japanse en Sovjet-kampen vele malen hoger ligt. In Duitse en geallieerde kampen lag het dodencijfer nooit hoger dan 2%. Sommige Russische en Japanse krijgsgevangenkampen overtroeven zelfs sommige Duitse concentratiekampen in sterftecijfer.


De laatste krijgsgevangenen werden in 1949 vrij gelaten. Gewone wehrmachtsoldaten waren vaak al in de loop van 1945 en 1946 naar huis gestuurd, terwijl soldaten van de SS wat langer bleven.
Waarom 1949? Bij de oprichting van de BRD en de officiële beëindiging van de oorlog. Volgens de conventie van Genève moeten krijgsgevangen vrijgelaten worden 'wanneer de vijandigheden gestaakt worden'.

De Russen waren van plan om de krijgsgevangen levenslang te houden. Pas na de dood van Stalin kon voorzichtig onderhandeld worden voor de vrijlating: De laatsten werden pas in 1955 vrijgelaten. Omdat dit niet conform is met de conventie van Genève kan dit ook als misdaad aanzien worden.





Het is waar dat op het zuidelijke front nooit slachtpartijen hebben plaatsgevonden. Het grote verschil tussen het Zuidelijke front en het Oostelijke front is dat:
1) In Noord-Afrika weinig Joden leefden. (In Wit-Rusland was voor de oorlog 25% van de bevolking Joods)
2) Aan het Oosten deed de Wehrmacht het vuile werk (tegen de Russen vechten in de modder en sneeuw), terwijl de SS achter het front zich bezig hield met het opruimen van 'ongewenste elementen'*. In Afrika is dit nooit het geval geweest.


Erwin Rommel is anno 2011 nog steeds razend populair in Duitsland. Hij was een van de geniaalste militaire strategen (Noord-Afrika en Fall Gelb), en werd in 1944 tot zelfmoord gedwongen vanwege zijn bijdrage in de staatsgreep tegen Hitler.

Leuke onderhoudende film over een stalag waar een groep Britten en Amerikanen probeert uit te ontsnappen. Onlangs de redelijk lange duur in 1 adem afgekeken.

Het sfeertje wat heerst in het kamp maakt het erg fijn om te kijken, maar soms heb je het idee dat de gevangenen wel erg arrogant zijn en de bewakers weer erg laks en nonchalant. Dit deed wel een beetje afbreuk aan de geloofwaardigheid van de film. Natuurlijk is het waargebeurd, maar ik vraag me af in hoeverre de makers de gebeurtenissen echt hebben opgevolgd. Wat me hierbij ook stoorde was de belichting. Ik snap dat Sturgess geen zwarte vlekken wilde hebben (zal in die tijd ook wat minder worden gebruikt als tegenwoordig met alle HD-televisies), maar dat men steeds in de schijnwerpers ging staan werkte ook niet echt mee.

Gelukkig bevat de film wel veel spanning. Door sterk acteerwerk worden de kleine dingetjes zoals hierboven geschreven teniet gedaan, en je zit er echt in. Voor dat je het weet zijn de mannen alweer ontsnapt. De tijd vliegt voorbij en de karakters zijn leuk uitgewerkt. Alhoewel er natuurlijk 500 POW's rondlopen, zijn er net genoeg uitgelicht om het interessant te houden. Vooral McQueen en Bronson spelen erg sterke rollen. Het einde is natuurlijk onwijs onbevredigend, maar het laat wel de harde realiteit zien die gold (die harde realiteit die ik in het kamp dus zelf miste). Toch ben ik blij dat dit stuk lekker uitgebreid werd behandeld, aangezien het net zo interessant was als de ontsnapping en de tijd in het kamp zelf.

Camerawerk en muziek zijn dik in orde. De tunnel is misschien wat misleidend in beeld gebracht, want het moet toendertijd vele male krapper zijn geweest. Het claustrofobische mist dus wel een beetje, dat kwam waarschijnlijk ook door de te felle belichting.
Al met al een hele sterke oorlogsfilm die spanning goed afwisselt met sterke dialogen en goed acteerwerk.

Ok, in het begin zou je zeggen, 'alweer een gevangenis film', maar dit is wel een van de betere gevangenisfilms, Steve McQueen schitterd hierin perfect,
verhaal op zich, tja je moet er voor zijn maar deze film is wel 5* waard

In de jaren '60 was er een reeks WO2-films die vergelijkbaar was van toon. Ik heb het dan over bijvoorbeeld The Longest Day, The Guns of Navarone, The Dirty Dozen of Where Eagles Dare. Allemaal echte jongensavonturen, waarbij oorlog vooral stoer is. Het bittere dat nog doorklonk in veel oorlogsfilms van de jaren '50 (denk The Bridge on the River Kwai, maar ook zelfs Stalag 17) is grotendeels weg (er zit nog wat in The Dirty Dozen) en heeft plaats gemaakt voor lol. In latere decennia werd het weer wat serieuzer. The Great Escape past echter prima in die jaren '60 traditie. Helaas valt hij daar niet echt in op. Van al die eerder genoemde films heeft The Great Escape wellicht de beste reputatie, maar ik vond hem niet echt indrukwekkend.

Niet dat het slecht gemaakt is of saai wordt (al had de lengte wat ingekort mogen worden), maar ik had het gevoel het allemaal al eens eerder gezien te hebben. Vooral de scènes in het kamp en het plannen van de ontsnapping kwamen me wat al te bekend voor en ken ik dan ook uit andere gevangenisfilms. En nee, dan heb ik het niet eens zozeer over opvolgers van The Great Escape die hem kopiëerde, maar vooral La Grande Illusion, Stalag 17 en zelfs A Man Escaped. John Sturges is dan ook teveel een vakman om er iets extra's van te maken. Zijn films zijn eigenlijk altijd solide, maar nooit meer dan dat. Ook de acteurs doen het niet meer dan aardig.

Dus blijft er een vermakelijk avontuurtje over dat lekker wegkijkt, niets meer en niet minder. Het wordt allemaal wat boeiender zodra ze uit het kamp zijn. Die scènes lijken niet op voorgangers en het is altijd wel leuk om te zien wie het redt en wie niet. De executie van die 50 man is ook het enige beetje bitterheid dat je hier zult vinden. Om nou echter te zeggen dat dit de totale film een stuk beter maakt is ook weer overdreven. De motorachtervolging was eigenlijk verreweg het leukst in deze degelijke oorlogsfilm.
3*

Vind The Guns of Navarone niet echt een goed voorbeeld. Veel mensen die aan de film meewerkten dachten zelfs in het begin dat ze een anti-war movie maakten. In The Guns of Navarone zijn de onderliggende spanningen tussen de characters voelbaar. Een voorbeeld daarvan is de opoffering van Anthony Quayle's personage en de wrijving tussen de personages omtrent dit onderwerp. Elk personage heeft wel iets verloren door de oorlog.

Dan herinner ik me die film verkeerd, het is ook alweer een flinke tijd geleden. Staat me toch bij als een van de meer avontuurlijke en luchtige oorlogsfilms.

Dat is ook wel zo, hoor!
Ondanks dat er af en toe -om wat extra spanning te crieeren- ook onderling wat spanningen aanwezig zijn, blijft het natuurlijk gewoon een pretentieloze oorlogsavonturenfilm verzonnen door Alistair Maclean.
Je zou kunnen zeggen dat The Longest Day en The Great Escape iets minder in het rijtje passen daar die tenminste zijn gebaseerd op ware gebeurtenissen, hoewel daar elk rauw rantje uit weg gedistileerd lijkt te zijn.

Tuurlijk blijft een Guns of Navarone wel een men-on-a-mission avonturenfilm. Maar vind hem gewoon niet in het rijtje 'oorlog is stoer' passen.
Zo zegt Andrea(Anthony Quinn) over Pappadimos zijn dood. "He forgot to this his job". In plaats van "he dead as an hero".

Off topic: Moet de film nog zien. Maar waarom worden die gevangenen niet doodgeschoten als ze zo vaak hebben geprobeerd te ontsnappen?

@TOR tnx, dacht dat de meeste krijgskampen de laars aan lapten.

Heeft te maken met de Geneefse Conventie waarin afspraken zijn gemaakt over de behandeling van krijgsgevangenen. De film zelf gaat er ook op in.

In de Duitse en de geallieerde krijgsgevangenkampen waren de situaties vrij goed. Sterftecijfer lag er even laag/hoog als een gewone gevangenis.

Regelmatig kwamen de Zwitsers (neutraal) de kampen ook controleren. Dat is ook te zien in deze film: Stalag 17 (1953)

In de conventies staat ook dat krijgsgevangenen ingezet mogen worden voor arbeid te verrichten. Japan en Rusland hebben daar handig op in gespeeld en de krijgsgevangenen als slaven gebruikt. De sterftecijfers lagen daar dan ook enorm hoog.
Ter illustratie:
- Van de 110 000 Duitsers die gevangen genomen werden na de slag bij Stalingrad gingen er maar 5000 naar huis in 1955. Dat was overigens pas na zwaar onderhandelen (niet evident in de Koude Oorlog) dat men die jongens terug naar huis kreeg. Ter vergelijking: Nederlanders en Vlamingen die in Mei 1940 waren gevangen gemaakt konden tegen het einde van de zomer al naar huis. Duitsers die in 44-45 door de geallieerden gevangen werden gemaakt konden vanaf 46-47 al naar huis.
In de conventie staat dat krijgsgevangenen naar huis kunnen zodra 'de vijandigheden gestaakt zijn'. In 1955 was de oorlog wel al ff gedaan
- In Japan moesten de gevangen zware arbeid verrichten in tropische omstandigheden (ziekten, uitputting, ...). Ook hier liggen de sterftecijfers dus vrij hoog. Een film die dit verhaal mooi illustreert is deze: The Bridge on the River Kwai (1957)

Ik vind The Longest Day ook geen goed voorbeeld. .

Het is toch een verslaglegging van de bevrijding van Europa. Dat de bevrijders als helden worden gezien, in hoeverre ze dat dan ook niet waren. Het moest zowel leerzaam als ook onderhoudend zijn, want daar zijn films toch ook voor bedoeld.

En de film kent wel degelijk zijn bittere momenten. Bijvoorbeeld Richard Burton "I'm wounded, he's dead and you're lost. I guess it is always like that in war", dus hoezo stoer?