Le Petit Soldat (1963)

"Alles wat je voor een film nodig hebt is een meisje en een pistool", zei Godard ooit. Ook is hij in navolging van het Italiaanse neo-realisme samen met zijn broeders en zusters van de Nouvelle Vague één van de eerste filmmakers die aantoonde dat je met een minimum aan middelen een film kunt (en moet) maken. En dan ook nog een film die door de Franse overheid drie jaar in de ban werd gedaan en niet vertoond mocht worden.

Toch knap voor een 'amateurfilmpje'

Genie of niet, Godard's stempel op de hedendaagse film is absoluut en onmiskenbaar. Niet alleen in de filmvorm (uiteraard a Bout de Souffle), maar ook wat betreft de maatschappelijke en ethische functie van film, en daar is Le Petit Soldat een uitstekend voorbeeld van.

Een andere beroemde uitspraak van Godard komt uit deze film:

"fotografie is de waarheid, film is 24 keer per seconde de waarheid".

Een steeds terugkerend thema in de films van Godard: 'wat is de rol en functie van film in het weergeven van de (wrede) werkelijkheid' komt in deze film al bovendrijven.
Godard registreert. Zonder toeters en bellen, maar vooral bijna emotieloos. Godard is de camera. Er gebeuren dingen, de camera is er bij (soms letterlijk zelf in beeld), legt ontwikkelingen vast, maar oordeelt niet.
Godard verpakt het ook niet in kunstmatige sets of belichting. Alles is echt; de locaties, de omgeving, het licht. Er zijn geen sets. De enige beeldmanipulatie vindt plaats via de camera die bepaalt waar de toeschouwer zijn blik op moet richten.

Ja, er wordt ondersteunende muziek gebruikt, maar niet in de cruciale scènes, bijvoorbeeld de martelingscene. De kracht van die scene komt helemaal uit de volkomen natuurlijke mis en scene, het spel, en de klinische registratie door Godard/camera. Geen oordeel, geen veroordeling, het is zoals het is.

Aan het eind valt Godard echter uit zijn rol, door de opname van een bijna 5 minuten durende politieke monoloog van hoofdrolspeler Michel Subor. Gelukkig erkent Godard zelf ook dat hij nu de 'regels' overtreedt, want hij laat Subor op een bepaald moment recht in de camera spreken, waarmee Godard lijkt aan te geven dat we hiermee (tijdelijk) uit de film stappen. De monoloog is trouwens een verwarrende brei van filosofische, politieke (maoïstische) en ideologische mantra's. Het komt ongetwijfeld uit een goed hart, maar inhoudelijk is het bijna gênant naïef.

(Daarnaast is de film een openlijke liefdesverklaring aan Godard's toekomstige vrouw Anna Karina, die hij wederom via fotograaf Subor zo vaak en zo mooi mogelijk in beeld brengt. En da's ook niet zo gek, want het is ook een waanzinnig mooie vrouw. Maar da's weer een ander verhaal)

Of Godard een genie is weet ik niet, maar als fenomeen heeft hij ontegenzeggelijk zijn stempel op de moderne film gezet, en daar is Le Petit Soldat weer een fraai voorbeeld van.

In de films van Godard kunnen de karakters bijna alleen nog praten in de vorm van een ondervraging, door middel van het houden van een monoloog of middels het citeren van een derde. Zijn films hebben bijna iets surrealistisch. Het lijkt er op of zijn karakters zich bewegen in een alternatieve wereld, die lijkt op die van ons, maar die eigenlijk iets anders is. Dit is slechts een van de voorbeelden dat zijn films anders zijn, dwars, recalcitrant, maar zeker innoverend. Dit maakt hem tot een van mijn favoriete regisseurs.

Film bestaat uit drie aspecten de zelfmoordaanslagen die er maar niet van komen, de (liefdesscenes met die Anna) waar volgens mij nooit helemaal zeker wordt of ze nou lid is van een Arabische terroristen organisatie en de martelscenes. En op die momenten is de film grappig, mooi, aandoenlijk en zelfs spannend. Acteurs spelen met een hoog gevoel voor realisme, de beeldtaal is sterk en bij elke scene, dialoog of handeling was het van te voren eigenlijk onmogelijk te voorspellen dat het zo zou gaan, zonder dat het geforceerd is.

Godard is een held. 4 sterren, ook voor deze film.

Van alle Godards degene die het meest op ABDS lijkt,logisch gezien de chronologie.Een film die eerder en eerbetoon is aan voorgaande films,zoals ABDS de gangsterfilm eerde gebeurt dat hier met de spionagethriller.En dat alles spelend in G. s eigenlijke vaderland Zwitserland.Het verhaal is dus op zich makkelijk te volgen,al is het wel handig om iets over de achtergrond,de oorlog in Algerije,te weten.Dit soort films zie ik vrij weinig op joetjoep,maar een link is altijd welkom.De zondes tegen de heilige geest van het filmen zijn opzettelijk en suggereren dat Godard technisch incompetent zou zijn is natuurlijk absurd.Hier hebben die spelletjes nog iets verfrissends,daar waar het later een sjabloon zou worden.
Minder fris is de serieuze politieke ondertoon die kenmerkend zou worden voor onze vriend,al houdt hij zijn mening hier voor zich.Zoals reeds gezegd geen good guys hier,eigenlijk alleen bad guys.De hoofdfiguur is een soort existentialistische anti-held á la Meursault(Camus wordt genoemd trouwens)die niet weet waarom hij moordt en waarom niet,toevallig voor partijen kiest(dus eigenlijk niet kiest)en zich een beetje staande probeert te houden met declamaties die bestaan uit een potpourri van literaire,politieke en filosofische citaten waarin hij zijn vriendinnetje toespreekt.Een soort eeuwige adolescent dus van het type dat later de hele NV zo'n beetje zou gaan bevolken.
Over dat vriendinnetje gesproken:je kunt wel zien dat Godard een prille romance beleefde met Karina,maar beweren dat ze "foutloos"zou zijn oid is absurd:ze spreekt niet abominabel slecht Frans omdat ze een buitenlandse speelt(niet om aan te horen),maar omgekeerd.
War die voice-over betreft:de enige Godard waarin deze niet irriteert,het droge toontje ervan past goed bij zijn personage,al neemt het natuurlijk wel een groot deel vd spanning weg.
Het hoogtepunt vd film is idd. de folterscène ,die minderjarige kijkertjes wat tegen zal vallen omdat er geen genitalien worden afgesneden of ledematen geamputeerd .Met dat waterboarden ook nog actueel.
Tenslotte nog een quote:"vrouwen zouden niet ouder moeten worden dan 25"