Amerikanische Freund, Der (1977)

Mijn verbazing was groot toen ik na enkele minuten een wel erg sterk déjà vu gevoel kreeg. Dit heb ik eerder gezien. Toen de naam Ripley viel wist ik echter genoeg, Ripley’s Game, en een vergelijking tijdens het kijken blijft dan natuurlijk niet meer uit. Op enkele punten wint Wenders het. Zo vind ik het relatief traag uitgesponnen karakter en de minder geforceerde oorzaak/gevolg structuur fijner wegkijken dan bij Ripley’s Game, die toch iets meer aan de standaarden van vandaag voldoet. Personages voelen in The American Friend aan als echte personages, menselijk door kleine handelingen als het licht aandoen terwijl het niet perse nodig is, iemand die z’n hoofd stoot of simpelweg struikelt. Details die verder niets met het plot te maken hebben, maar het geheel een natuurlijker verloop geeft. Een nadeel is misschien dat het geheel ook weer enigszins aandoet als een tv-film, mede doordat het vooral menselijke handelingen en dialogen zijn die centraal staan. Gelukkig weet Wenders het visueel enigszins interesant te houden door fijne en aparte belichting, al staat dit nog in kinderschoenen als je het vergelijkt met wat hij later in Paris, Texas zou doen.

Hopper wint het echter niet van Malkovich, die voor mij een van de meest interessante filmpersonages heeft neer weten te zetten. Malkovich zet een personage neer dat moraal, normen en waarden verwerpt en hierdoor alles wel als een spel moet zien. Hopper daarentegen zet door teveel emoties eerder een gewiektste crimineel neer, dan het interessante personage dat Ripley is. Het werkt voor de film, maar voor mij zit de kracht van het plot juist in de weergave van Malkovich. Toch erg fijn om Wenders kijk op het boek eens gezien te hebben.

Het gegeven dat deze film een "natuurlijk" aanzien heeft, ga ik niet betwisten

Maar, al die kleine details kan ik wél in het plot plaatsen. Neem de scène waar Ganz z'n hoofd stoot al struikelend in de metro. Dat soort knulligheid onderstreept toch het feit dat hij niet kan omgaan met zijn rol als moordenaar

Wat deze film boven de middelmaat deed uitstijgen, was het psychologische traject dat Ganz' personage aflegt

Hij vertrekt naar Parijs, radicaal het voorstel om iemand te vermoorden verwerpend. Te Parijs verneemt hij na het onderzoek dat het een gedane zaak is met hem - en patsboem! - plotseling heeft hij geen enkel probleem om iemand om te brengen.

En nog leuker wordt het wanneer je erachter komt wat de hele zaak aan het rollen bracht:

één simpele zin, gesproken door Ganz op een omineuze wijze: "I heard about you", uitgesproken tijdens de kennismaking tussen Ganz en Hopper.

Eén zin, en het personage van Hopper is het noorden kwijt. Weg zijn zijn illusies over zijn belangrijke rol in "de kunstwereld", door de zin van Ganz. Meteen wordt Hopper teruggeworpen op zijn bestaan als sjoemelende crimineel - en net vanuit die rol trekt hij Ganz de criminele wereld in

Daarom vind ik de eerste ontmoeting tussen Ganz en Hopper in Ganz' winkel zo tekenend voor de ontluikende "vriendschap" tussen Ganz en Hopper:

Hopper: "You make things, I don't make anything ... except money"

Vanaf dat moment heeft Ganz een min of meer romantisch beeld van Ganz: de scheppende ambachtsman ... er ontstaat een vriendschap, zo denkt Hopper.

Maar de laatste scène zegt net het omgekeerde

En wat een laatste scène, prachtig in beeld geplaatst: dat wegrijden van Ganz in z'n Volkswagen Kever van het strand weg ...

Ik ga deze vandaag aanschaffen! Ik ben razend benieuwd.

Vandaag gezien, en het was een bijzondere kijkervaring! De sombere beelden van Hamburg en Parijs zorgen voor een unheimliche sfeer. De acteurs: Hopper en Bruno Ganz zijn geknipt voor deze film en spelen hun rol ook met enorme overtuiging.
Er zaten een paar spannende scene's in de film: de scene's in de Parijse metro en de scene's in de trein naar München.
Ook de soundtrack, een terugkerend gitaar deuntje werkt ook goed mee aan de sfeer. Wim Wenders zet een ijzersterke film neer, die ik niet zo snel meer zal vergeten!

Ik begin 4* Er is altijd ruimte voor een verhoging.

Vergelijkingen van xgogax zijn op zijn minst origineel te noemen, maar dit maakt me toch wel erg nieuwschierig. Ik moet sowieso het vroege werk van Wenders nog steeds zien. In de Rotterdamse bibliotheek liggen ze verzameld in een box. Binnenkort maar eens lenen.